Буруннгу той адетлерибизден

Келинни башындан ау алгъан адет малкъар-къарачай хъалкъны бек ариу тёрелеринден бириди. Белгилисича, ол буруннгу адет жангы келинни халкъ аллына чыгъаргъа, юй жумушлагъа эркин этилгенини белгисиди. Тёреге кёре, аны юсюнде алты жаулукъ болургъа тийишлиди: башында – ючюсю, къолларында – экиси, белинде – бири.

Биринчи эм уллу жаулукъну алыу ол келинни жамауат аллына чыгъаргъа эркинлиги болгъанын кёргюзтеди. Ол жаулукъ къол бла тигиледи, оюулары да алай салынадыла, аны чачакълары болургъа керекдиле, анга чилле жаулукъ дейдиле. Аны къумачы чий чилледи, тюрсюню акъды, накъышлары да акъ бетлидиле. Аны аллай тюрсюню къызны намысын белгилейди.

Чилле жаулукъ толусунлай оюула бла айбатланып болса, анга сау чилле жаулукъ дегендиле. Аны багъасы уллу болгъанды, он ийнек багъасы чакълы бир окъуна. Андан сора да, жарым чилле жаулукъ да болгъанды, аны тигилген оюулары азыракъ болгъандыла. Сейирди, бу жаны бла усталаны хунерликлери жаланда ныкъышланы тигиуде сыналмагъанды, жаулукъну тёгерегин жасагъан чачакъланы эшиуде да ачыкъланнганды.

Экинчи уллу жаулукъну тешиу келин юйюрге ачыкъ болгъанын кёргюзтгенди. Ол чилледенди, анга оюула салынмагъандыла, алай узун чилле чачакълары болургъа тийишлиди. Ахырында келинни башында женгил гуржаба акъ жаулукъчукъ къалады, анга тюйюлген жаулукъ дейдиле, ол иничке чилле халыладан хазырланнганды.

Аладан гитчерек жаулукъчукъла къызны бармакъларына неда бууунларына илиндирилгендиле. Аланы алыу келинни юй ишлеге хазыр болгъанын белгилегендиле. Онг къолундан тешилиу аны кесини жууукъларына, юйюрюне жумуш этеригин, сол къолундан – тукъумгъа, атауулгъа. Белинден жаулукъчукъну алыу келин юйюр жашаугъа хазыр болгъанын белгилейди, юйюрню бир келечиси болгъанын билдиргенди.

Алгъыннгы тойлада келинни баш ауун тукъумдан сабий жашчыкъ къамичи бла алгъанды. Артда ол сабийге энчи саугъа этилгенди. Бусагъатда жашау тюрлене баргъаны бла бу ариу адетибиз да бир кесек башха тюрлю болгъанды. Кёбюсюнде, биз барыбыз да кёп кере шагъат болгъаныбызча, ол жумушну ансамбльлерибизни тепсеучюлери толтурадыла. Ала келинни тёгерегинде тепсеп, къызла жаулукъланы алып, тукъумдан тамата тиширыуну къолуна саладыла. Алай ол ариу тёрени биринчи халында сакълагъанла да бардыла.