«Чынтты шуёхлукъ къыйналгъан кезиуюнгде билинеди»

Аппайланы Залина дзюдода уллу жетишимлеге жетгенди: ол кесини ауурлугъунда Россейде эм кючлю болгъанды, Европаны кубогунда «доммакъны» алгъанды, «Динамо» спорт обществону биринчилигинде – экинчи, СКФО-ну биринчилигинде уа биринчи жерлени да алгъанды. Залина Тырныауузда туугъанды, анда орта школда окъугъанды. 9-классны тауусхандан сора, Медицина колледжге киргенди, аны да къызыл дипломгъа бошап, Къабарты-Малкъар къырал университетни медицина факультетин бошагъанды. Бизни бла ушагъында ол спорт бла къалай кюрешип башлагъаныны, шуёхлукъну кючюню, усталыкъ сакълауну юсюнден айтханды.

Алай бла, дзюдо бла Залина 2009 жылда 9-чу классда окъугъанында кюрешип тебирегенди, алгъа Вольный Аулда тренерле Хасанби Таовда бла Мартин Камбиевде жарау этгенди. Айтырча уллу хорламла уа юч жыл кюрешгенинден сора болгъандыла – 2012 жылда Россейни чемпионатында биринчи жерни алгъанды, сора къыралны жыйымдыкъ командасыны санында Европаны кубогунда доммакъ майдалны къытханды, республикада, округда да алчы жерлеге чыкъгъанлай тургъанды.

Дзюдогъа жолу да сейир болгъанды: ортанчы эгечинден кёрюп, алгъа боксну жаратып тургъанды. Алай анасы аны ары иерге унамай къояды. Сора, бир кюнде, алайда дзюдодан да зал ачылгъанын эслейди. Анда жарау этгенлени кёрюп, дзюдочулагъа къошулургъа мурат этеди. Юйюрюнде спортну сюйгендиле, атасы эркин тутушуу бла кюрешгенди, тамата эгечи – фитнес, ортанчы эгечи уа, сагъыннганыбызча, бокс бла. Анасы Залина тепсерге юйренсе сюйгенди, алай артда спортда жетишимле болдуралгъанын кёргенде, ыразылыгъын бергенди.

- Европаны кубогунда тобугъуму ачытама - связкаларымы жыртама, деп эсгереди Залина. - Ол сау болгъунчу экинчи эришиуге барыргъа тюшеди. Бир аягъым къарыусуз болгъаны себепли, битеу ауурлукъ экинчи аягъыма келип, бирси тобугъума да чып тюшеди. Алай бла спортдан тёрт жылгъа кетеме. Биринчи тобугъуму жыйымдыкъ командада болгъаным себепли операцияны дзюдодан федерация этдиргенди. Экинчи тобугъуму ачытханымда уа, командада тюйюл эдим, сора спортдан кетип окъуугъа берилгеним себепли, ол бек жарсытмагъанды. Артха къайтырыкъма деп ийнанмай эдим. Санга кёп адам ышаннганын, къаллай жууаплылыкъ болгъанын ангылайса, жарсыйса. Алай жарсыугъа хорлатыргъа жарамайды, ансы сермешде да къыталлыкъ тюйюлсе. Тренерим айтханыча, техникасы ахшыны жюреги кючлю болгъан хорлайды. Сора, онг жаным чып тюшюп къарыусуз болгъаным себепли, сол жанымы бегирек хайырланып тебирегенме. Алай этгеним къаршчы спортчулагъа къыйынды, ала сол жанындан чабыуулну сакъламайдыла, манга уа ол къошакъ кюч береди.  Алгъа 70 килограмм, артда уа 78+ ауурлукъда тутушханма. Анда 140 килограмм ауурлукълары болгъан бийик къызла бла тутушургъа тюшюучюдю. Ала бла сюелип сермешген къыйынды, алай партерге ийсем а, буугъан неда ачытхан приёмла тапдыла. Сора, мен техникадан эсе, къарыуума базынама. Дзюдода ойнаргъа да керекди - бир приёмну башлагъанча кёргюзтюп, ол сакъламай тургъанлай башхасын этерге.

Кёп спортчуларыбыз республикадан тышына кетип жарау этедиле, артда экили зачёт бла эришедиле. Залинаны да алгъа Тюменьнге чакъыргъан эдиле, ал заманда бармагъанына артда сокъураннган эсе да, артда юйретген тренерин, залын бир башхагъа алышыргъа сюймей къалгъан эди. Кеси чертгенича, спортчула залда бир юйюр кибик, жарашып, ариу жашайдыла, жетишимли болур ючюн а, сейирлик зал угъай, итиниулюк бла ахшы тренер керекдиле.

Хорлагъан. Айныгъан кезиуюнде, тёреде бола келгенича. Инсанны тёгерегинде кёп адам жыйылыучуду. Алай къыйналгъанда уа, ала азыракъ болгъанчадыла. «Алгъа жетишимли бола келип, чып тюшгенинден сора тёрт жылгъа спортдан кетгенимде кёп тенглерим тас болгъан эдиле. Къалайма, саумамы, игимеми – сормай эдиле, кёплеге керек болмай къалгъан эдим. Къайтханымдан сора,  эришиуде кёргенлеринден сора, ала,  жангыдан сёлешип, жазып тебирегендиле, алай ала мени сакълагъанларына, тансыкъ болгъанларына бир да ийнанмайма. Бусагъатдагъы шуёхларымы юслеринден айтханда уа, ала манга эришиуледе бек болушхандыла, кёл этдиргендиле. Мен оюм этгенден, шуёх ол къыйын сагъатынгда табыллыкъ адамды», – дейди спортчу.

Адамла спортну эр киши эм тиширыу тюрлюлеге юлеширге сюйюучюдюле. Дзюдону юсюнден айтханда, анда адамны бетине, чархына урмайса. Чып тюшерине къоркъуу барды, алай башхаладан азыракъды. Тиширыу спортну быллай тюрлюлери бла кюрешгенини хатасы жокъду, бусагъатдагъы дунияда адам кесин къоруулай билирге керекди, деп ойлайды ушакъ нёгерибиз.

Къарыулу адам даулаш чыкъгъанда кючюн хайырланыргъа да болады. «Къарыулу кёрюннгенликге, мен жумушакъ адамма, тюйюшню сюймейме, - деп белгилейди Залина. – Халкъда айтылгъаныча, эм иги тюйюш ол болмагъан тюйюшдю. Школда окъугъанымда жашчыкъланы уа хорлай эдим, кесим биринчи урлукъ тюйюлме, алай мени урсала, жууап къайтараллыкъма. Биреу кесинден къарыусузну къыйнагъанын кёрсем, жаны бла ётюп кеталлыкъ тюйюлме. Алай жарау этгенде окъуна манга огъурсузуракъ бол, дейдиле. Эришген заманымда да, къаршчы спортчугъа чып тюшюрмезге, ачытмазгъа кюрешеме. Аны кесим сынагъанма да, башханы да ол жарсыугъа къалдырыргъа сюймейме. Дзюдо ол адамны жашау жоругъуду, аны ниетлерин харкюнлюк жашауда да хайырланыргъа боллукъду. Мен аны юсюнден эрттегили фильмлеге къарагъанма, кёп окъугъанма. Дзюдо инсанны хар ишин ойлап этерге юйретеди».

Врач болургъа уа уста спортчу гитче заманындан бери да сюйгенди, сабий оюнлары окъуна медицина бла байламлы эдиле. Жыл бла жарымны реанимацияда медсестра болуп да ишлегенди, анда да кёп сынам жыйгъанды. Жашауун да, спортну да къоймай, докторну иши бла байламлы этер муратлыды.