«Назмуларымда айтхылыкъ журтубузну юсюнден жазама»

Республиканы Жазыучуларыны союзуну правленини башчысы жаш фахмулу жазыучу Байтуугъанланы Исмайыл чыгъармачылыгъында адамлыкъны, жашау берген сынаулагъа тёзюмлюкню, огъурсузлукъгъа игилик бла жууаплауну юсюнден жазады. Ол алгъаракълада «Россейни акъ турналары» проектни чеклеринде «Адабиятланы парады» деген халкъла аралы конкурсда эм иги жазыучусуна саналгъанды, Россейни халкъларыны тёрелерин саукълаугъа эм айнытыугъа этген къошумчулугъу ючюн диплом бла саугъаланнганды. Исмайыл 19 жылында Россейни эм республиканы журналистлерини союзларына киргенди, кеси заманында элинде Жаш тёлю администрациягъа башчылыкъ этгенди. Чыгъармачылыкъда жетишимлери, республиканы маданият жашаууна тири къатышханы ючюн кёп ыразылыкъ къагъытла, грамотала бла саугъаланнганды.

Башда сагъынылгъан конкурсну борчу уллу къыралыбызны миллетлерини араларында шуёхлукъну чыгъармачылыкъ ишни юсю бла кючлеу, адамланы бирикдириу, халкъла бир бирлерини маданиятлары бла шагъырейленирча амалла къурау болгъанды. Анга Исмайыл «Къая суу» деген назмусун ийгенди, аны табийгъатыбызны тамашалыгъы, миллетибизни ариу адет-тёрелери суратланнганы ючюн сайлагъан эди. Бизни бла ушагъында ол жазып 12 жылында башлагъанын, биринчи чыгъармалары «Нюр» бла «Солнышко» журналлада басмаланнганларын билдиреди. «Бусагъатда назмуларым «Минги-Тауда» чыгъадыла, «Литературная Россия» газетде, Тюркде журналлада да талайы зарфха урулгъандыла, талай назмума макъам жазып, жырла этгендиле. Биринчи назмум «Нюрде» басмаланнганды, аты «Таула» эди. Ол журнал бюгюн-бюгече да юйде сакъланып турады, кеси да манга энчи магъананы тутады. Прозаны юсюнден айтханда, бир болгъан ишни юсюнден хапар жазаллыкъма, алай ич дуниямы ачыкъларгъа уа манга поэзияны юсю бла тынчды. Алгъа «Атламла» деген назму жыйымдыгъым, 2018 жылда уа хапарланы бла очерклени «Ёр жол» деген китабым чыкъгъандыла. Чыгъармаларымда эм уллу жерни туугъан жериме, тауларыма, Чегем элиме сюймекликни ачыкълау алады. Алай абадан бола, сынам жыя, аслам адамны таный баргъаным сайын, сагъышландыргъан, бир тюрлю сезим сынатхан затланы юсюнден жазмай къалмайма. Игиликни-аманлыкъны, адамлыкъны, шуёхлукъну, жашауну-ёлюмню юсюнден жазама. Сюймеклик назмуларым да алыкъа алай уллу жерни алмайды», - дейди ол.

Жаш шайыр, жашаугъа къарай, жылдан-жылгъа адамны эси, оюму тюрленнгенин да сезеди, анга уа шагъатлыкъны назмулары этедиле. «Бирде алгъа жазгъан назмуларыма къарасам, алан, мен муну сабийликденми тизген болур эдим, деген сагъыш келеди, - деп чертеди ол. - Чыгъарма къурар ючюн, манга илхам керек тюйюлдю деп, айталмайма. Назмуну сезим чыгъарады, дагъыда туман басса, къаламны къолума алмай болмайма. Оюмум алайды – поэт чыгъармасын бир башха адам аны окъугъанда ол сынагъан сезимлени жюреги бла сезерча, кеси да ол затланы юслери бла ётгенча сунарча жазаргъа керекди. Жангыз рифма ючюн тизилген тизгинле окъуучуну сагъайтырыкъ, къууандырлыкъ, жарсытырыкъ тюйюлдюле».

Кеси уа ол Пушкинни, Лермонтовну, россейли, миллет жазыучуларыбызны чыгъармаларын сюйюп окъуйду, бюгюнлюкде Есенинни поэзиясы жууугъуракъ болгъанын да белгилейди. Шайыр жангызда «Шагане, ты моя Шагане» деген назмусунда аны бийлеген жюрек излемлени, жарсыуланы къалай уста ачыкълай билгенине, сёзлени къалай уста тапханына бийик багъа бичеди.  

Эндиге дери да Байтуугъан улу кёп тюрлю эришиуге къатыша келгенди.  «Адабиятланы парады» конкурсдан сора, «2018 жылны эм иги журналист иши» деген конкурсунда биринчи жерни алгъанды. Анга «Заман» газетибизде басмаланнган бир эллибиз Малкъондуланы Харунну юсюнден материалын ийген эдим. Бу сыйлы акъсакъал Ленинни ордени, башха саугъала бла саугъаланнган эди, кесини да элде намысы жюрюгенди, бюгюн да аны уллу хурмет бла эсгередиле. 2017 жылда Стамбулда «Тюрк дунияны жаш жазыучуларыны тюбешиулерине» къатышыу да бек сейир эди. Чыгъармачылыкъ иши бла бирге ол жамауат жашаугъа да тири къатышады. Бу жаны бла сынамы уа школда окъуучуланы самоуправленияларына башчысына айыргъанларында башланнганды. Ол кезиуде «Школ жашау» атлы газетге юч жылны башчылыкъ этгенди, мектепге аны бла кёп саугъа да къытхандыла. Талай заманны Мечиланы Кязимни атын жюрютген фондда жаш тёлю клубну таматасы болуп тургъанды. Туугъан элинде администрацияны башчысы Къонакъланы Илиясны себеплиги бла Жаш тёлю администрацияны къурагъанды, «Минги-Тау» журналны бёлюмюню таматасы болуп тургъанды, умуту жазыуда, чыгъармачылыкъда жетишимли болургъады.