«Энчи аскер операциягъа къатышханланы юйюрлерине дайым, болушханлай турлукъбуз»

Россейни Президенти Владимир Путинни буйругъу бла къыралны битеу регионларында да Ата журтну аскерчилерини юйюрлерини комитетлери ачылгъандыла, аны юсюнден оноуну къырал Башчы энчи аскер операцияда къуллукъ этгенлени аналары эмда юйдегилери бла тюбешиуюнден сора этген эди. Бу комитетлени борчлары СВО-да къуллукъ этгенлени, ветеранланы, къазауатдан къайтмай къалгъанланы да юйюрлерине болушууду. Аллай комитет республикабызда да барды, ол ачылгъанланлы бери къаллай иш тамамлагъаныны юсюнден бизге аны башчысы Алла Алимова билдиргенди.  

Алай бла, комитетни уставына тийишлиликде аскерчилени юйюрлерине юридический, психология, мюлк, медицина жаны бла жумушларында болушлукъ этиледи, маданият-патриот башламчылыкъла жашауда бардырыладыла, волонтёрла бла байламлыкъла жюрютледиле, къазауат болгъан жерге гуманитар жюк жибериледи. Анда ишлегенле хар кюнден, хар сагъатдан да адамла бла байламлыкъгъа ачыкъдыла, тилеклери болгъанлагъа эс бёлмей къалмайды. Волонтёрланы санамай, ала уа республиканы хар районунда да иги кесек бардыла, комитетде бусагъатда оналты адам ишлейди, аны директору Махийланы Замирады, орунбасары Заира Пачевады. Юридический соруулагъа дайым да Арсен Каширгов бла Эдуард Мкртчян къарайдыла, Астемир Хатуев, ауругъанына да къарамай, офисде аслам ишни тамамлайды. Алим Жемуков гуманитар болушлукъ толусунлай жетдирилирине жууаплыды, ол экинчи жылны ишлейди, ары дери болушлукъну Алла Алимова кеси элтип тургъанды. Байламлыкъла дагъыда Адамланы эркинликлери жаны бла уполномоченный, «Единая Россия» партияны бёлюмю, башха органла бла да жюрютедиле.

- Аскерчилерибизге болушуп башларгъа Ата журтубузгъа, сабийлерибизге къайгъырыу кёллендиргенди, - дейди Алла Алимова. - Мобилизацияны биринчи толкъунунда кимге, къалай, не бла болушургъа жарарыгъын хазна киши билмегенди. Эки-юч айдан къазауат бошаллыкъды деген оюм жюрюгенликге, Украинагъа европалы къыралланы жанындан къаллай болушлукъ этилгенин кёре, ол оюм уллу жангылыч болгъанын ангылагъанма. Элибизде, Экинчи Лескенде, Тиширыуланы совети бар эди, мен да аны келечиси болгъанма. Аны жыйылыуларындан биринде аскерчилерибизге болушургъа кереклисин айтама, аны барысы да, саулай элибиз да къабыл кёредиле. Ахча жыйып, тамакъ ауруудан башлап ачытханны селейтген дарманлагъа, чай, жылы кийимлеге, къол къаплагъа дери алып, район военкоматха келтиргенбиз. Былайда районда аптюекледен бирини келечиси Марьяна Истепановагъа ыразылыгъымы билдирирге сюеме, кече ортада окъуна аскерчилеге керекли дарманланы къауумун жыйышдырып келтирирге хазырды. Гуманитар болушлукъну аскерчилеге бергенде, ала къайсы миллетдендиле, къайсы динни тутадыла деп къарамайбыз, барысын да сабийлерибизнича кёребиз. Тиширыула жыйылып, аула тигедиле, аланы жарашдырыу иги кесек заманны алгъан булжуулу ишди, кеслери уа къачан да бек изленедиле эм бек керекдиле.

Сиз гуманитар болушлукъну операция баргъан жерге кесигиз элтесиз. Аны бла байламлы сорууум – ол асыры къоркъуулу тюйюлмюдю, бютюнда тиширыугъа, деген соруугъа уа ол былай жууаплайды: «Ажал адамны хар къайда да сакълайды, жолубуз а, керти да, къоркъуулуду. Сёз ючюн, аллай кюнлени биринчи дрон тюз аллыма, метр да болмаз эди узакълыгъы, тюшеди, адамла кет, къач, алайдан деп къычырадыла. Алай, къайры баргъын, тёгерек ачыкъ жер, сюелгенлей къалама. Насыбыма, ол атылмагъан эди. Чекни ётгенден сора къайтырыгъынгы бла къаллыгъынгы билир онг жокъду.  Ингирде комендант сагъат башланнганлай, жолгъа чыгъаргъа жарамайды. Жолоучулукъланы биринде кечигирге тюшеди, ол кече уа биз тургъан жерге ракеталадан атдырып тебирейдиле. Кече тогъуздан башлап экинчи кюн сагъат тёртге дери подвалда тургъанбыз, машинабыз да кюйдюрюлюп, артха баралмай. Мюйюшде олтуруп, телефонда сабийлерими суратларына къарай мычыгъан эдим.     Бу юч жылны ичинде кёп тюрлю сезим сынаргъа тюшгенди. Билемисиз, гуманитар болушлукъну кезиулю кере элтип баргъанда санга тюберик адам душманны къолундан ёлгенин билсенг, къалай ачыу басады, къалай къыйналады, таралады жюрек, тюнене кёргенинг, бюгюн сауланы араларында болмаса. Болушлукъну элтгенден сора энтта келгенибизде, мындагъы аскерчилерибиз сау болгъу эдиле деп, тилек этебиз. Юлгюге, элибизден бир жаш жаралы болуп къайтханды, анга протезле да салыннгандыла. Талай айдан ол жангыдан фронтха атланнганды. Нек деп соргъанымда, анда аскерчилерибиз нени сынагъанын биле тургъанымлай, юйде тынч къалай олтурайым деп жууаплагъанды, эки айдан а аны ёлюгюн келтиргендиле. Сора, быллай болумлагъа къарай, бизни сакълагъанларына, къыйыныбыз тас болмагъанына, бизни болушлугъубузну, къайгъырыуубузну сакълагъанларына тюшюнеме. Жолукъгъан аскерчиле хар бири да эсимдедиле».

Болушлукъ жангызда аскерчилеге этилип къалмайды, аны ол жерледе жашагъанла да сакълайдыла. Комитетде жангы регионлада тургъанлагъа да къайгъырадыла. Болсада, ушакъ нёгерибиз айтханыча, ала эки къауум боладыла. Биринчилери, кертиси бла болушлукъ керек адамла, ала къууанадыла, ыразылыкъларын билдиредиле. Экинчилери уа хыйлачыла, алагъа «ждунла» деп окъуна аталгъанды. Ала дарманла, азыкъ, сапын дегенча затланы тилейдиле, бизникиле да Украина алагъа къарамагъаны ючюн жан аурутуп бередиле. Сора, керек затларын алгъанлай, тасхачылача, кесиникилеге сёлешип, гуманитар жюк келгенди, ма былайда турадыла деп билдиредиле, ызы бла уа болушханлагъа от ачылады.

Башда сагъынылгъаныча, комитетде адамланы приёму да дайым бардырылады. Ары келгенле кёбюсюнде юридический жаны бла ангылатыула этилирлерин тилейдиле, аскерчи тас болгъан эсе неда ёлген эсе къаллай къагъытла жыйышдырыргъа кереклисин сорадыла. Тёлеуле бла байламлы да соруула чыгъадыла, юристле хакъсыз болушадыла. Тилекле кёпдюле, юлгюге ёлген аскерчини юйдегиси, тёрт сабийи ёксюз къалып, болушлукъ излегенди, анга хар не жыйышдыралгъаныбызны алып элтген эдик. Белгисиз тас болгъан жашларын табарыбызны да тилейдиле, официал халда биз излеу бла кюрешмейбиз, алай танышларыбыздан хапар билирге кюрешебиз. Сора, аскерчилени жууукъларына къаллай къагъытла жарашдырыргъа кереклисин ангылатабыз. Жарсыугъа, быллай кезиуледе жууукъларын излегенле абызырайдыла, алай болумланы уа аманлыкъчыла ычхындырмайдыла, ахчагъа жашыгъызны табарыкъбыз неда ауушханны ёлюгюн келтирликбиз деп ышандырадыла. Адамла алагъа алданмазча ангылатыу ишни бардырабыз. Хыйла бла ахча къоллу болургъа итиннгенле да бардыла, жарсыугъа, аллай болумла бизде да тюбейдиле. Юлгюге, атасы бла анасы къарамай къоюп, аммасы Б. ёсдюргенди. Аскерге барыргъа келишим тауусханды, ары кетерден алгъа уа анга зат болса, ахча аммасына тёленирча къагъыт жазгъанды. Жаш белгисиз тас болгъанды, олсагъатлай атасы бла анасы аны ючюн ахчаны алыргъа сюйгендиле, юридический жаны бла аланы аллай эркинликлери барды, ёсдюрген аммасы уа бир жанында къалгъанды. Экинчи болумну юсюнден айтханда уа, анда тиширыу СВО-да къуллукъ этген алгъыннгы баш иесини ахчасын къымгъанды. Бусагъатда алагъа болушургъа, тюзлюкню тохташдырыргъа кюрешебиз, дейди Алимова.

Дагъыда бир ахшылыкъ: мында «Сен жангыз тюйюлсе» деген ара ачылгъаны, анга ёлген аскерчилени аналары бла юйдегилери киредиле. Хар кимни кесини жарсыуу, сёз ючюн, юйюрлени биринде жашлары ёлгенден сора келинлери сабийлерин жыйып кетгенди, ауушхан баш иесини атасына бла анасына аланы кёргюзтюрге унамайды. Анга ушаш неда бир башха къыйын психология болумгъа тюшгенле анда жарсыуларын, жюрек къыйынларын айтадыла, жапсарыу сёзле эшитедиле, бир бирлерине билеклик этедиле. Араны къураргъа умут а сегизинчи мартда ёлген аскерчилени аналары чакъырылып бардырылгъан кёрмючде бирге жыйылып суратха тюшгенлеринден сора жаратылгъан эди.     

Арт кезиуде тамамлагъан ишлерини юсюнден айта, Алла Алимова Прохладна районда аскерчлени аналарын жыйып алгъышлагъанларын, алагъа ыразылыкъ къагъытла, майдалла, гюлле бергенлерин, Черек районда Къашхатауда кишиликни дерслерин бардырлыкъларын, ары сабийле бла сёлеширча СВО-ну ветеранларын чакъырлыкъларын билдиреди. «Быллай болумлада сабийле, жаш тёлю бла ишлеу эм магъаналы ишледен бириди, ала операция нек башланнганын, жашларыбыз анда не ючюн уруш этгенлерин, жан бергенлерин билирча этерге керекбиз. Кесими сабийлерими да Ата журтха сюймекликни ниетлеринде юйретеме, ала аула тигерге, гуманитар болушлукъну жыяргъа болушадыла. Жигитлерибизге атап спорт эришиуле, жандауурлукъ концертле тёрели халда къурайбыз, айтханымча, тюбешиуле боладыла. Операция бошалгъандан сора да,  ниетибиз юйюрлени кереклерине къарагъанлай, болушханлай турургъады», - дейди ол.