Билгенни къатында билмеген жокъду

Озгъан ыйыкъда Кёнделенни Энейланы Тимур атлы тёртюнчю номерли школунда болгъан эдим. Арбазына киргенлей окъуна тазалыкъгъа эс бурама.  Эшикни ачып ичине киргенде уа,  терек бахчагъа кирген сундум кесими. Этажлагъа чыкъгъан атлауучланы эки жанларында, коридорлада  да жайда, къышда да жап-жашиллей тургъан гюлле, гитче терекчикле. 

Кеси эллерибизни мектеплеринде бола тургъанма. Хар биринде да тизгин, тазалыкъ барды. Алай мында уа  бир кесек башха тюрлючады.  Школчула барысы да бир тюрлю форма киедиле. Ол кийимде сабийле бир бирлерине асыры ушагъандан, тюз да эгизле кибикдиле.

Алагъа да къарай, къууана,  экинчи этажгъа чыгъып бара,  бир жашчыкъ, салам берип: «Кимни излейсиз? Мен ашырайым сизни»,- дейди. Сора школну директору Атмырзаланы Мухтар болгъан отоугъа элтеди. Ол а  район даражада бардырыллыкъ «Ана тилим – жаным-тиним» эришиуге къатышырыкъ школчуланы хазырланнганларына къарай тура эди.

Уллу отоу. Тамата классланы окъуучулары  дерслерин бардырадыла. Отоуну бир мюйюшюнде  эрттегили таулу отоуну юлгюсю. Аны ичинде уа миллет кийимлерибиз. Бир жанында уа эрттегили жюн таракъ турады,  узун ийнелерин ёрге буруп. Къабыргъада уа  сабийле кеслери ишлеген суратла. 

Мухтар Мухадинович  башха жерге да  элтеди мени – анда уа школ музей. Асыры кёп зат болгъандан,  аякъ басар жер жокъду. Алгъыннгы тиширыу, эр киши кийимледен башлап,  бурун адамла хайырланнган сауутла, адырла, арба кереклеге дери кёп зат барды. Хар бирини юсюнде ёз тилибизде аты жазылып. Ары кирген, сора турмай, аны не болгъанын билип къояды.

- Бери устазла, окъуучула да келирге бек сюедиле. Мында дерсле да бардыра туруучубуз,-дейди Мухтар Мухадинович.

Андан сора бир къауум дерсге барама. Орус  адабиятдан дерсни бийик категориялы устаз Отарланы Фарида бардырады,  сынамлы  устазладан бириди ол. Лев Толстойну «Война и мир» романыны юсюнден эди дерс. Устаз сорады, окъуучула да тийишли жууап этедиле. Алагъа да тынгылай, быллай устаз окъутхан сабийле кертиси бла да иги билимлиле боллукъдула дедим кеси кесиме.

Андан школ  библиотекагъа ётдюм. Шёндю аны таматасы Шекерланы Миланады. Мен баргъанымда, къауум сабий китапла окъуй тура эдиле. Милана бла ушакъ этгенимде билдим, библиотекада жети мингнге жууукъ китап болгъанын. Эл библиотеканы бир бёлюмю да мындады. Суратлау китапладан сора да,  жамауат, политика, краеведение, «Мен дунияны ангылайма» деген тематикалы китапла бардыла мында. Арт жыллада Интернет жашаугъа терен синге баргъанлыкъгъа,  бу мектепде   китапха сейир азаймагъанды. Мен библиотекада болгъан кезиуде окъуна жыйырмадан артыкъ сабий келип, китап алып кетгендиле.

Андан  башха классха бардым. Анда уа школну директоруну юйретиу жаны бла орунбасары Улакъланы Мадина тамата классланы окъуучуларыны къауумун  Элбрус район арада бардырыллыкъ «Терроризмге къажаулукъ» проектге хазырлай тура эди.

Устаз, окъуучула да кёл салып ишлегенлери себепли, жууукъ заманда Тырныауузда бардырыллыкъ эришиуледе ала  алчы жерни алырла деп ышанабыз.

Школну директору айтханнга кёре, мектепни окъуучулары район, республика даражада бардырылгъан кёп эришиулеге  къатышханлай  турадыла. Алчы жерлеге тийишли болуп да къайтадыла.

Дагъыда мында бир иги тёре барды.  Эрттенликде  сабийле телефонларын ёчюлтюп, аланы  бир отоугъа саладыла. Жаланда окъуудан сора юйлерине кете туруп аладыла аланы.

Мектепни уллу отоуларындан биринде уа, Ата журтларын къоруулай, урушлагъа, къазауатлагъа къатышхан кёнделенчи жигитлени суратлары къабыргъада тагъылыпдыла. Уллу Ата журт урушха кетгенледен башлап, шёндю бара тургъан  энчи аскер операциягъа  къошулгъан жашлагъа дери.

Кёнделенчиле жигит уланларыны атларын унутмайдыла.

Школда кёп да турмагъан эдим, алай ол кезиуге окъуна ненча иш бла шагъырей болдум. Аладан сора да,  къаллай бир жумуш  этиледи кюн сайын мектепде. Мында эки жюзге жууукъ сабий окъуйду. Сабий сад да барды, ары 116 сабий келеди. Аланы  отуз эки устаз окъутады. Кёбюсюню бийик категориялары барды, ала  билимлерин, заманларын сабийледен аямайдыла.

Алайды да, Кёнделенни   Энейланы Тимур атлы тёртюнчю номерли школуну бир кюнлюк ишини юсюнден айтдыкъ. Сабийлеге окъутхан  алай тынгылы билим берирге итиннген устаз къауумгъа ыспас этебиз эмда окъуучуларына уа жетишим тежейбиз.