Бу айда боллукъ тюрлениуле

Ахча, жолоучулукъ, ёнкючле: быйыл март айда адамланы ахчалары бла байламлы къаллай тюрлениуле боллугъуну юсюнден айтайыкъ.

Пенсиялагъа къошуллукъду

Март айда пенсиялагъа къошууну тамата тёлю не заманда да бек сакълайды. Ол тёреге айланнган ишди, быйыл да март айны биринчисинде боллукъду. Пенсияларына 80 жыллары толгъанлагъа къошарыкъдыла. Алгъаракъда январьда 7,6 процентге индексация бла бирге, ол энди эки кереге кёбейип, 19169 сом бла 38 капекге жетерикди. Бу жаны бла дагъыда быйыл февральда биринчи къауум сакъатлыкъ тохташдырылгъанланы онгдурлукъдула.

Алиментлени тергеу

Сабийлери болгъан юйюрлеге социал пособияланы да башха тюрлю тергеп тебирерикдиле. Энди бир пособияны жазгъанда, алиментлени МРОТ-ха кёре угъай, регионда аны аллында жылда орта айлыкъны уллулугъуна (Росстат хазырлагъан материалланы хайырланып) кёре санарыкъдыла. Эсге сала айтсакъ, 2026 жылда январьда жашау этерге жараулу ахчаны эм аз ёлчеми 27093 сом эди.

Экспертле айтханларына кёре, Россейни бир-бир субъектлеринде орта айлыкъны ёлчеми МРОТ-дан къайда уллуду. Аны ючюн а кёп юйюрле, алиментле да алмагъанлыкъгъа, ол бир пособиядан къуру къалыргъа боллукъдула. Башхача айтханда, бу жангычылыкъ, юйюр чачылгъан жаны бла жалгъан шартлагъа къажау магъананы тутады. Дагъыда алиментлени официальный халда (сюд неда нотариус бла) жарашдырыргъа чакъырыр умутда этилгенди. Алай алиментле сюдню оноуу бла тёленип тура эселе уа, тергеулени этгенде, ол халда кёчюрюлген ахча да эсге алынырыкъды.

Карталадан ахча кетмезча

Мартны биринчисинден башлап, адам онлайн-сервиследен кесини картасын кетерсе неда аны башхасына алышса, ала ол этген жазылыу (подписка) ючюн ахчаны сюйгенлерича тешаллыкъ тюйюлдюле. Башхача айтханда, энди хайырланыучудан жангыдан ыразылыкъ алыргъа керекдиле. Ары дери уа тёлеуню берир заманы жетгинчи аны юсюнден жазып билдирирге да борчлудула.

Ёнкючню - къоркъуусузлу халда

Эм аз ёлчемли займла алыуда жорукъла къатыракъ боллукъдула. Онлайн халда ёнкюч аллыкъ инсанла ким болгъанларын микрофинанс компанияла (МФК) Бир биометрия системада (ЕБС) тохташдырыргъа керек боллукъдула. Ахчаны алагъа келип жеринде алыргъа сюйгенлеге уа аллай излем жокъду.

Биометрия кийирилгенини магъанасы - адамланы хыйлачыладан сакълауду. Алай бир-бир экспертле уа ол системада артыкъ кёп информация болмагъаныны хатасындан, бирлеге займ алгъан къыйыныракъ боллукъду, дейдиле.

Жолоучулагъа жорукъла

Мартда жолоучуланы эркинликлерин къоруулагъан жорукъла кийириледиле:

Авиация бёлюмде:

* Электрон эмда къагъыт талонланы кючлери бирча боллукъду.

* Рейсле тыйылсала, эки сагъат озгъандан сора бир сагъатны ичинде пассажирлеге – ичер суу, тёрт сагъат озуп, эки сагъатны ичинде уа – аш берирге керекдиле. Аны болжалы кюндюз 8, кече уа 6 сагъатдан озуп башласа, адамланы къонакъ юйлеге элтирге керекдиле.

* Билетлени къайтарырча энди сылтаула жик-жиги бла тохташдырыладыла. Сёз ючюн, рейс жарым сагъатха тыйылса неда адамны жууукъ-ахлусу ауругъан эсе, алай этерге жарарыкъды.

Къонакъ юйле:

Алада турлукъ ючюн ахчаны бир кесеги аллындан окъуна тёленнген эсе, аны ары келир кюннге дери толусунлай ызына къайтарыргъа жарарыкъды. Аны сылтаулары уа келишимде жазылыргъа керекдиле. Къонакъ юйде жашарыкъ инсан а паспортуну орунуна улоуну жюрютюрге эркинлик берген къагъытын («праваланы») кёргюзтюрге, сора «Мах» мессенджер неда «Госуслуги» портал бла танытыргъа да боллукъду кесин.