АКЪБИЙЧЕ ЭГЕЧЛЕ

Хапар

Хар адам да ариулукъну кесича кёреди: бирлени узун, толкъунча тёгюлген чачладан ахлары кетеди; башхаланы тенгиз бетли кёк кёзледен, ариу билекледен, бармакъладан эм кёп башха затладан. Бирсиле уа табийгъат берген ариулукъгъа эс бурмай, адамны бетинде аз эсленнген хыпыяр сабийлигини юсюнден хапар билдирген шартланы багъалайдыла.

Мен а сабийлигимде атамы къарындашындан туугъан эгечлерими чыммакъ бетлерине, къолларына, аякъларына сукъланыучу эдим. Манга ала жомакъда айтылгъан патчахны къызлары, Акъбийчени эгечлерича кёрюннгендиле. Кертиди, тамата эгечибиз Жансурат Рапунцельни эгечине, аны кичиси Дарина уа Акъбийчени эгечине ушай эдиле. Къалай-алай болса да, мен алагъа болмагъанча сукъланыучу эдим.

Бир жол, тёзалмай, анама: «Мени бетим, къолларым, аякъларым, аладача акъ нек тюйюлдюле? Мен, алача, нек махтаналмайма?» – деп сорама.

Анам, аз ышара, сабыр ауаз бла: «Къызым, Жансурат бла Дарина аякъларын, къолларын тынгылы жууадыла. Сен а, бетинги, къолунгу терк чайкъап, ойнаргъа къачаса», – деди.

Энди акъылы жыйыла тургъан гитче мыйычыгъым оюн, масхара деген сёзле не болгъанын билмей эди. Баям, ол себепден анамы айтханын турушунлай ангыладым. Акъбийче болур ючюн, не этерге кереклисин оюмлай башладым. План жарашдырдым. Биринчиси: уллу тазгъа жылы сууну къуяргъа; экинчиси: сапынны уллусун алыргъа; ючюнчюсю: жан жаулукъну хазырларгъа; тёртюнчюсю: санланы акъсыл этер жумушну башларгъа.

Бир кюн юйде аття бла анамдан башха адам жокъ эди. Ол болум мени планымы тамамларгъа кёллендирди. Анам да ашыгъыш къайры эсе да тебирей эди. Сора аттям бла кесим боллукъма. Аттям мени оюнларымы юсюнден соруп кюреширик тюйюлдю. Ол акъылман туудукъчугъуна ышанмай, ийнанмай къыйнарыкъ болмаз. Планны тамамлаугъа хар не да себеплик этеди.

Анам арбаздан чыкъгъанлай, башында белгилеген жумушланы тамамлаугъа киришдим. Эгечлеримдеча, бетими, къолларымы, аякъларымы акъ этер ючюн, Феяны жомакъда айтылгъан таякъчыгъына ушагъан, аллай кючю болгъан зат изледим. Ол акъылда жаппа-жангы уллу, къара сапынны къолума алдым.

Бир къауум заман озуп, аякъларым бла къолларым акъ болгъанларына толу ийнанып, сапын кёмюкден кёрюнмеген аякъларымы, къолларымы таздан чыгъарып, таза суу бла жуудум. Алай мени аякъларым бла къолларым сапын кёмюкню жесирлигинден терк къутулмазлыкъларын ангыладым. Чыммакъ угъай, биягъы кюнде кюйген къаралдым аякъларымы бла къолларымы кёрдюм.

Башха адам быллай болумда умутундан тюнгюлюр эди, алай жарты жолда тохтаргъа юйренмеген къыз а – угъай. Жангыдан таз бла сууну, сапынны да алып олтурдум.

Тазда сууну терк-терк алыша, «акъ ариулукъгъа» элтген жолдан чырт таймадым. Алай, хар атламымдан, сагъышлагъа бата башладым. Мендеги къайгъылы болум дунияда бир адамда да болмагъанча кёрюндю. Мени ауур сагъышларымы акъ санлы эгечлерим, не кюн кюйдюрген аякълары бла къолларыны тюрсюню къайгъы этдирмеген къарындашым, неда хар заманда бир башха ишлеге бёлюнюп, къатларында адам эслемеген абаданла ангыламазлыкълары хакъ эди. Ол хыйсапдан, жаланда кесиме ышанып, бу къыйын жумушну жангызлай ахырына жетдирирге керек болгъанын оюмладым.

Тазгъа жангыдан суу алып, сапынны хазырлап, ишни андан ары бардырдым. Иги кесек заман озгъандан сора да, ол ишни ахырына тамам жетдираллыгъыма ийнаннганыма, шёндю да сейир этеме. Анамы сёзлерине ийнаныуум бла умутума талпыныууму жесирлигинде эдим. Жомакълы таякъчыкъгъа ушатып, сапынны алгъаным ючюнмю болур эди, чырт затны ауурсунмай, къайтып-къайтып сууну алыша эдим. Алай аякъ-къол бармакъларымы териси, агъарыр орунуна, сууда кёп тургъандан, къарт ыннаны бармакъларыча жыйырыла бара эди.

Бирде ол къызчыкъ ачыкъ, къычырыкъ этип жиляргъа хазыр эди. Болсада, жиляргъа заман къайда? Ол, сабий къызчыкъ, ишни ахырына жетдиралмагъаныны сылтауу тынгылы къадалып кюрешмегенинде сунуп инжиле эди. Къызчыкъ, Къар Аппагъа неда хар тилекни толтурлукъ жин олтургъан къошуннга ийнанмай эсе да, башха адам эталгъанны ол да эталлыгъына уа базынып, къадалып кюреше эди.

Ахшамда, сууну кюн жарыгъы иги жарытмай, сапын да саулай эрип бошагъанда, арбазда анамы аякъ тауушларын эшитдим. Эшик ачылды. Анам юйге ашыгъыш кирди. Сора, сапын кёмюк суугъа къолларын, аякъларын салып тургъан къызчыгъын кёрюп.

– Сен не зат эте тураса? – деди.

– Анам, мен болдуралмайма… – дедим, жилярыгъымы кючден тыя.

– Не затны болдуралмайса? – деп сейирсинди анам.

Къолларымы, аякъларымы суудан чыгъарып, аланы жан жаулукъ бла сюртюп, анам жумушуна барып келгинчи, не бла кюрешгеними юсюнден хапар айтдым: башланмагъан жангы сапынны чыгъаргъанымы, тазда сууну ненча кере алышханымы, не бек кюрешсем да, аякъларымы бла къолларымы акъсыл эталмагъанымы....

Анам мени тарыгъыулу, узун хапарыма сейирсинип тынгылады. Сора, ахшы умутундан тюнгюлген къызчыгъына къарай, алай кюллюгюн тыялмай, аны кесине къыса, тынч кюле олтурду.

Ахшы умутларым, ийнаныуум да анамы къарамында батдыла.