Жашларыбызны да халларын, жашау къарамларын кесибиз тозуратабыз

Тойланы къалай ётгенлерини юсюнден даулашла бюгюнлюкде терк-терк тюбейдиле. Бирле ресторанлада этилген тойланы бюсюремейдиле, башхала аллай сыйлы кюнню аш биширген бла ётдюрюрге унамайдыла, ючюнчюле уа тойгъа асыры кёп ачха кетгенини хапарын этедиле. Аны юсюнден бизге кесини оюмун Къабарты-Малкъар гуманитар тинтиулени институтуну ишчиси Локияланы Жаухар жазгъанды:

– Бюгюнлюкде тау тойланы жаратхан да жокъ, ол ыздан тайгъан да аз. Нек дегенде, кёпле бирлеча болургъа излей къызларыны, жашларыны бетин ачаргъа сюедиле. Сора жууукъ-тенг юйню ичине зат салмай жарамагъын шыбырдай башлайдыла, алай бла ол ыздан чыгъаргъа онг болмай: ресторанны игиси, ведущийни, жырчыланы, тойчуланы, видеографну, фотографну, фотозонаны, туманны, тортну – хар затны тынгылысын, багъасын, бриллиантланы кертисин, ырысхыны сыйлысын.

Алгъа къалым, сый, берне этиу бла апчытханлай тургъан эсе миллетни, бюгюнлюкде аланы барысы да кючленип, миллетге «ресторан» мода киргенди, эллерибизде уа 30-40 жылдан иги да атлагъан тынгылы жашларыбыз, къызларыбыз юй-кюн болмай олтурадыла, неда башха миллетлеге байлашадыла.

Ырысхыгъа жан атыуда къызларыбызны, жашларыбызны да халларын, жашау къарамларын кесибиз тозуратабыз. Бирде къызынгы бир тап жаш бла танышдырыргъа сюе эдим, неда жашынга бир иги къыз барды десем, анала: «Оу кюнюм, окъууун энди бошап ишге кире турады, юйюм-тёгерегим жыйылмагъанды, мен той къайгъылы тюйюлме», - дейдиле.

Мени акъылыма кёре, ана-ата сабийини къууанчына ол бешикге тюшген кюн хазыр болургъа борчлуду. Сабийини къууанчына, насыбына хазырлыкъ а, аны саулугъуна сагъая, билим берип, тюз акъыл салып, кесине жашау нёгер сайлап, жашауун заманда къурарын излемекликди.

Жарсыугъа, атала-анала хазыр бола, юй-тёгерек жыя, тойгъа ачха жыйышдырып, айбат тойла этгинчинге уа жаш тёлюню асламысы жан тынчлыкъларын юйюр жашаудан багъалы кёрюп, башхача айтханда уа эгоистле болуп бошайдыла. Сора 30-35 жыллы болгъан къызла, жашла «мен ол акъылны этмейме» деп къоядыла.

Аллахны буйругъу дейбиз. Алай амалгъа къадар деп да айтылады. Дагъыда тойла бла байламлы бир сейир затха эс бургъанлай турама. Алгъа келечиле ийген, ызы бла жарашыргъа адамла ийген тёре болгъанды. Бюгюнлюкде эки жаныны тиширыулары битеу той жумушланы бошагъандан сора жарашыргъа тукъумдан таматаланы иедиле. Алгъа заманда жарашыргъа баргъанла юйюрню онгун белгилеселе да, оноуну алайда тохташдырып болгъандыла. Энди уа аланы алдау гинжиленича ийген мода болгъанды. Жарашыргъа угъай, танышыргъа неда ашаргъа-ичерге демеклик тюз сунама. Бир сёз бла айтханда, бюгюн миллетде тиширыула этген оноугъа эркишиле шагъатлыкъгъа сюелип къалгъандыла.

Тойну хапары сау жыл алгъа башланады, жумуш ресторанда этиледи, алгъышыбыз, берекетибиз да анда къалады. Хар ким да кеси тоюна эркинди эм аны къалай бардырлыгъын кеси оноу этеди. Алай аллай тойну бардырыргъа хар кимни бирча къолундан келмейди, юйюрле ёнкючлеге кирип, жаш юйюрге да андан магъана болмай апчыргъа тюшедиле. Жангы къуралгъан юйюрле да кёп турмай чачыладыла.

Республикада орта эсеп бла 20-35 минг иш хакъ алып ишлеген адамла, бир кечеге тойну бардыргъан ведущийге 100-120 минг сом ачха берирге амал тапханлары да сейирди. Ресторанда бир ненча миллион къоюп, сейирлик ёхтемленип чыгъабыз. Ол «айбат ёхтемлик» жаш юйюрню насыпха бёлемези уа шартды.

Бек биринчиден, тойланы арбазлагъа жыяр онг излеп, аллай амал болмаса уа ресторанда тойлагъа эки жанындан да бир 100-120-дан кёп болмай ётдюрюлсе тюз кёреме.

Ким биледи, мен асыры кёп айтдым эсе да, алай «жарлылыгъын жашыргъан бай болмаз» деген сёзлени тюзге санайма. Биз кеси къыйыныбыз бла жашай, кёп къыйынлыкъ кёре келген миллетбиз. Бирлеча этмей а, болмай а деген бир алдау ёхтемликге бёленип, сабийлерибизни, миллетибизни да тамбласын урлай турабыз. Элледе ненча жашыбыз, къызыбыз юйдегили болургъа базынмай олтургъанларын оюмлап, аны къайгъысын этерге борчлубуз.

Сора бир айтыргъа сюйгеним. Бизни миллет тёзюмлю миллетди, алай жангы къуралгъан юйюрню тёздюрюп, миллионла бла ачхаланы ресторанда къояргъа, алтынла, ырысхыла, ачхала тёрт жанына тёгерге нек керекди? Мени акъылыма кёре, адеби, намысы бла къыз-жаш ёсдюрюп, билим берип, ала юйюр къурар кюннге жетишгенде, ата-анала эталсала жаланда алагъа этерге, эталмасала да алгъыш этип, керти жашаугъа кёллендирирге керекдиле. Бюгюнлюкде уа эм учхара «жангы къуралгъан юйюр» къалады.