«Ёсюп келген тёлюбюз жаланда окъуулу угъай, адепли болуруна да къайгъырама»

Редакцияны жумушу бла Яникой элни орта школуна барама. Ол кюн анда район магъаналы жумуш бола тура эди. Ары Чегем районну администрациясыны билим бериу управлениясыны келечилери да келедиле. Устазла уа мектеплерин кёргюзтедиле, ачыкъ дерсле бередиле, классдан тышында ишни да бардырадыла. Хар зат да тап, тёгерек тизгинли, къызчыкъла бла жашчыкъла да, байрамдача, омакъла.

Дерследен бири уа 3-чю классда бара эди. Устаз Улбашланы Фируза Шамановна, сабийлеге Къулийланы Къайсынны чыгъармачылыгъыны юсюнден айта, окъуучула ангылар ючюн, ол аланы эслеринде къалырча къабыргъада тюрлю-тюрлю суратланы бла шартланы юлгюге келтиреди.

Соруула берсе уа, сабийлени асламысы, къолчукъларын ёрге кётюрюп, жууапла берирге ашыгъадыла. Берилген отуз минутну ичинде школчула закий поэтибизни кёп назмуларын сюздюле, аланы къалай ангылагъанларын ачыкъладыла, бир-бирлерин кёлден да айтдыла, къабыргъада къангада темагъа кёре жазыула этдиле.

Эригип олтургъан чыкъмады, хар бири оюмун айтыргъа кюреше эди, устаз а бирде махтап, бирде къошакъ шартла келтирип, башха амалла бла да аланы кёллендире эди. Къалай игиди, окъуучула устазларыны къыйынларын окъуугъа итиниулюклери, ариу къылыкълары, тириликлери бла къайтаргъанлары деген акъыл келе эди башыма, алагъа тынгылай.

Чегем районну администрациясыны билим бериу управлениясыны методика арасыны таматасы Гузеланы Асият ол кюн окъуу бошалгъандан сора анга бийик багъа бергенди. «Бирде билмей тургъанлай келип къалыучубуз. Фируза Шамановнаны къайсы дерси да, ма бюгюн биз кёргенча, сейирсиниулюдю, тынгылыды. Ол малкъар тилни терен биледи. Биз кёп устазлагъа аны дерслерине барып, юйренигиз деучюбюз. Башланнган класслада окъугъанланы кёллендирмесенг, артда тюзетген къыйын болады. Ол окъутхан къызчыкъланы бла жашчыкъланы асламысы уа, мен билгенден, бийик окъуу юйлеге кирип, билим аладыла»,-дейди.

Школну директору Къудайланы Асият Султановна уа, ачыкъ дерсни кезиуюнде жанымда олтуруп, дефтерине жазыула эте эди. Мен бюгюн кёргенимден, эшитгенимден уллу зауукълукъ тапханымы айтханымда, ол а: «Бизни ахшы устазларыбыз кёпдюле, Фируза Шамановна да аладан бириди. Ол ишине уллу кёллю бир заманда да болмагъанды, хар дерсине да тынгылы хазырланып келеди. Элде ата-анала да сабийлерин ол окъутса сюедиле, ол а бошдан тюйюлдю»,-дегенди.

-Мен сохталарыма ауазымы бир заманда да кётюрмейме. Уллу къычырып, хыны этип, бирини да къылыгъын тюрлендираллыкъ тюйюлсе, кесинги уа аланы алларында даражангы тюшюрлюксе. Асламында ариу айтханынг жарайды. Мен оюм этгенден, устаз сабийни кесине жууукъ эте, жюрекчигине жол таба билирге керекди. Алайсыз башланнган класслада, садда да ишлерге бир да барма, деп алай къарайма,-дейди устаз мени бла ушагъында.

Ол бу ишде уруннганлы отуз жылдан атлагъанды. Аллай бир заманны ичинде къаллай бир жашны бла къызны окъутханды, къаллай бирине жашауда жерлерин табаргъа себеплик этгенди. Аланы санап чыкъгъан къыйынды! Устаз а хар окъуучусун эсде тутады, къадарларындан хапары барды. Аланы юслеринден айтып башласа, «мени сабийлерим» деп сёлешеди. Бусагъатда аланы кёбюсю республиканы, Россейни да бийик билим берген окъуу юйлерин бошап, тюрлю-тюрлю къуллукълада жетишимли урунадыла. Анга кеслерини балаларын окъутургъа келтиргенле да бардыла.

Фируза кеси Хушто-Сыртданды. Яникойгъа уа Къабарты-Малкъар къырал университетни бошагъандан сора школгъа ишлерге келген эди. Баш иеси Аниуар бла жаш бла къыз ёсдюргендиле. Шамил КъМКъУ-ну физика-математика факультетин бошап, предпринимательлик бла кюрешеди, къызы Лейля мында медицина факультетде окъуп, Краснодарда ординатураны ётюп, бусагъатда Нальчикни Дубки тийресиндеги сабий больницасында ишлейди. «Алма терегинден кери кетмейди» дегенлей, ала да ариу къылыкълы, тенглерини, эллилени араларында намыслары жюрюген адамладыла.

Устазны юсюнден материалымы уа аны сёзлери бла бошаргъа сюеме: «Мен, сабийлени окъутханым бла чекленмей, ариулукъну, игиликни ангылай билирге, дагъыда миллетибизни ариу адетлерине, тёрелерине табыныргъа юйретирге итинеме. Алагъа тюшюннген тёлю аман болур амалы жокъду деп. Анга толу ийнаныпма».