«Бир ана да сабийинден ачымасын, аны саулукълу ёсгенине къууансын»

Адамны саулугъу бла байламлы усталыкъны сайлау не заманда да жюрек жумушакълыкъны, халаллыкъны, гитчеге-уллугъа да сагъая, жан аурута билиуню излейди. Османланы Жамиля аллай ышанлары болгъан  тиширыуду. Нальчик шахарны жукъгъан аурууладан бакъгъан больницасыны сабий бёлюмюнде медсестра болуп ишлегенли 30 жылдан артыкъ болады.

Жамиля  уллу юйюрде ёсгенди – ала тёрт жаш бла юч къыз болгъандыла. «Атам – Тилланы Ануар, анам – Атабийланы Алмажан бизге не жаны бла да юлгю болгъандыла, адепли болургъа, жууукъ-тенгни багъаларгъа, къолубузгъа алгъан ишибизни бет жарыкълы тамамларгъа юйретгендиле. 

Анабыз дуниясын алышханлы (жаннетли болсун) тогъуз жыл болады, атабызгъа уа 92 жыл толгъанды. Ол бюгюн да бизге акъыл, оюм сёзюн эшитдиргенлей, барыбызны да кёллендиргенлей турады. Аны 14 туудугъу барды. Аланы да былай айтып юйретеди: «Дунияда эм багъалы зат адамлыкъды, анга кир къондурмагъыз». Ала да огъурлу аппаларыны насийхат сёзлерине къулакъ саладыла», – дейди Жамиля ушагъыбызны кезиуюнде.

Ол медик усталыкъны сабий заманындан да сюе эди. Медколледжни бошагъанлай, Нальчикни жукъгъан аурууладан бакъгъан больницасыны сабий бёлюмюнде ишге тохтайды. «Ишибиз тынчды дерча тюйюлдю, алай амалсызгъа болушханынг сайын,  жюрегинг кётюрюледи».

Медицинада арт жыллада уллу тюрлениуле бола барадыла, жангы амалла, оборудование да чыгъадыла. Ол себепден медиклеге да билимлерин, усталыкъларын да дайым ёсдюрюрп турургъа,тюрлю-тюрлю курслагъа жюрюрге, аккредитацияланы ётерге тюшеди. «Жангы аурууланы, жангы дарманланы юслеринден билир ючюн, лекциялагъа жюрюйбюз, бизде багъылгъан саусузланы аурууларыны юслеринден не къадар кёп билирге, хар затха юйренирге кюрешебиз. Медсестраны иши дарман бериу эм укол этиу бла чекленип къалмайды»,- дейди Жамиля.

Айхай да, сабийле бла ишлегенни уа кесини энчилиги, къыйынлыгъы да бардыла. Бирде сабийни кесинден да аны анасы бла бир акъыл табып, уколун этген, дарманын ичирген къыйыныракъ болуп да къалады. «Билемисиз, сабийлени саулукълары къарыусуз, аланы, аналарыны халлары да тюрленнгенлерин, женгил бола баргъанларын эслегенме. Ол а саусуз сабийге багъыугъа иги да чырмау салыргъа болады. Андан сора да, бир-бир анала бла атала жангы чыкъгъан дарманлагъа ийнанмай, врачлагъа да тынгыламай, сабийлерине кеслери багъаргъа кюрешедиле.  Бир-бирле уа сабийи амалсыз болгъунчу, терс акъылларын тюрлендирирге ашыкъмайдыла. Дагъыда, сабийни аурууун тохташдырып, врач юйретгенни этмей, халкъда жюрюген амалланы хайырланыргъа кюрешип, балаларына хата салгъанла да бардыла. Белгилисича, хар аурууну да оздурмай бакъгъан игиди», – деп жарсыйды уста медсестра.

Медицинада, хар ишдеча, сынау энчи жерни алады. «Сёзсюз, ол алайды. Мен бу больницада ишлеп башлагъанымда, мында эрттеден уруннганла манга бек болушхандыла, усталыгъымы эбине ала тюшюргендиле. Энди уа мен жаш адамлагъа билгеними аямайма, усталыгъыбызны жашырынлыкъларына юйретирге кюрешеме», – дейди Жамиля.

Ол больницагъа келген жаш адамладан кёпле анда ишни ауургъа санап, кетгенлерин жарсып айтады. «Жукъгъан ауруулары болгъан саусузлагъа багъыу бла ишлеген адамны кесини саулугъу да кючлю болургъа керекди. Андан сора да, медицинада кюн сайын жангы затха юйренебиз, жангы терминлени билирге да тюшеди. Ол заманны излемиди. Аны, эштада, кёпле кётюралмайдыла.

Медицинаны къайсы бёлюмю да тынч тюйюлдю, алай сабийле бла ишлерге акъыл этген жаш адамлагъа иги сагъыш этип алай барыгъыз, дерик эдим. Бу ишде сабийлеге ёлчемсиз сюймеклик бла болмагъанча уллу сабырлыкъ эмда тёзюм керекдиле. Алай ауругъан сабий иги болуп, кёзчюклери жылтырап, юйюне тебиресе уа, ол такъыйкъаланы къууанчлы сезими жюрекге зауукълукъ саугъалайды», – дейди медик.

Хар адамгъа да жашауда, ишде да кесича кёп тюрлю амалланы хайырланыргъа тюше болур. Бютюнда бек сабийлеге багъыуда керекдиле энчи амалла. «Ол алайды, сабий эшитирча, ангыларча, санга ийнанырча этерге керек болады. Сёз ючюн,  анга: «Укол ачытырыкъ тюйюлдю», – деп, артда уа ачытсанг, ол ийнанмай, экинчи къатына къоймай тохтарыкъды. Андан эсе, аны ачытырыгъын жашырмай, ол анга терк сау болургъа болушуругъун ангылатыргъа кюреширге керекди деп, мен алай къарайма. Ол заманда анга сёлешип, сейирсиндирирча хапар айтып, эсин бир жанына бурсанг, ол ачытханын билмей къалыргъа боллукъду», – дейди Жамиля.

Ол кеси да анады. Османланы Махмут бла эки жаш ёсдюргенди. «Ана болгъандан къыйын усталыкъ болмаз дунияда. Аны бизни ишибизде бютюнда шарт кёресе. Хау, сабийи ауругъан ана бирде оспар сёлеширге, женгиллик этген, дау этип сюелген кезиуле  да тюбейдиле. Кёбюсюнде ол затла ана сабийине къоркъгъаны ючюн болгъанларын ангылайбыз. Аны себепли алагъа да жапсарыу, кёллендириу сёзле табаргъа керекди. Мен алай этерге кюрешеме. Алай сабийлерин игиге айланнганларын кёрюп, къызгъанлары кетип, сокъуранып, кечгинлик да тилейдиле. Бизни ишибизде тёзюмсюз, женгил адам чыртда ишлеялмазлыгъын айтыргъа сюеме. Халкъыбызда «Тёзген – тёш ашар», деп бошдан айтыла болмаз. Ол сёзле сабий ауруп, анга жарсыгъан аналагъа, алагъа бакъгъан врачлагъа, медсестралагъа да тамам келишген сунама», – дейди огъурлу тиширыу. 

Къыйын дежурстводан сора ол ауурлукъну  юсюнден бираз атар ючюн, Жамиля асламысында ишден юйюне жаяу барады. «Тынч-тынч атлай, аллымда тюбеген адамланы бетлерине къарайма. Мудахланы кёрсем, муну уа не жарсыуу болур, деп сагъышланама. Бети жарыкъны кёрсем а, аны кеси ючюн, саулай дуния ючюн да къууанырыгъым, жашауубуз ачыудан, жарсыудан кенг болгъанына ийнанырыгъым келеди», – дейди огъурлу тиширыу.