«Саулукъ къалай жашагъаныбыз эм не зат ашагъаныбыз бла байламлыды»

Бауурну циррозу  къыйын аурууладан бириди. Ол багъыламыды, багъылмаймыды? Аны юсюнден терапевт Алийланы Темирлан бла ушакъ этгенбиз.

- Илму не зат айтады циррозну юсюнден?

- Цирроз ол  бауурну ёлген клеткаларыны орунларына алайланы бир бирине жалгъашдыргъан эт (фиброз) къуралыуду. Аны териде тапла (шрам) бла тенглешдирирге боллукъду. Ала къыйын сёнгедиле, билиннгенлей турадыла. Бир бирине жалгъагъан эт ызына къыйын айланады.

Бауур бла иш а андан да осалды. Анда тапла, теридеча, косметикалы чурум тюйюлдюле, ала аурууну андан ары айныууна себеплик этедиле: жангы клеткаланы ёлюулерини сылтауу болуп, ётню кетиуюн бузадыла, къанны жюрюуюне чырмау чыгъарадыла. Ол а къан агъыулагъа бла  аш эритиуде бузукълукълагъа келтиреди.

Ол проблемаланы тюйюмчегин тешген бек къыйынча кёрюнеди. Ауруу кеси кесине ишлеп, айнып барады. Ахырында адам бауур къарыусузлукъдан (аны клеткалары жашауну жалчытырча мардадан иги да азайсала) ауушургъа болады. Неда бу органны энчи рак аурууундан. Аны илму аты  гепатоцеллюлярная карциномады. Андан сора да, цирроз къыйыннга айланса, жашаугъа къоркъууну къан келиу эмда къошакъ халда инфекцияла да чыгъарадыла.

- Бусагъатда уа бауурну циррозун айныуун тохтатыргъа, артха айландырыргъа жарагъаны белгилиди да?

 - Хау, белгилиди.  Анда баш магъананы В эм С вирус гепатитлени  багъарча иги препаратланы чыкъгъанлары тутады. Шёндюге дери аланы багъаргъа  онг болмагъаннга саналгъанды, бютюнда  С  гепатитни. Аны къозгъаучусу, СПИД-ни вирусуча,  санда ёмюрге къалып, ауруугъа себеплик этгенлей  турады.  Алай жангы препаратла вирусну  къурутхандыла, эм ауруу тохтап, хроникалыгъа ётмегенди.

Аны бла бирге саусузланы жарымында циррозну артха айланыуу эсленнгенди: бауурну халы игиленип, анда тапланы саны азайып, аланы бир ненчасы сёнгюп, къайтышып. Биз бу шартланы жаланда биринчиде угъай, циррозну экинчи классында да кёргенбиз. Ючюнчюсюнде  уа, жарсыугъа, бир зат да болушурукъ тюйюлдю, аллай саусузланы  трансплантациягъа жиберирге тийишлиди.

- Вируслагъа къажау багъыуну бардырыргъа керекди, ичгини къояргъа тюшерикди, бауурну жау басып ауругъанда - ауурлукъну азайтыу игиди.