Хажибий хычинле ашагъанлай

Колхозла къуралгъан жыллада  болгъан ишди бу. Тау эллерибизден биринде Хажибий деп биреу жашагъанды, уллу санлы, къарыулу жаш, ишчи адам. Элде юй-журт ишлеген чынг аллын изеуге аны чакъырыр эди. Ташны, агъачны  ауурун кётюрюрге керек болса, анга айтхандыла. Ол да  сылтаусуз  ишни этеди. Кеси уа бек уялчакъды,  бютюн  ашха жетген кезиуде. Аллына салыннган  ашдан бир-эки къабар эди. Арт кезиуде уа бал  татыуларын чыгъарып ашаучу хычинлерине окъуна узалмай къалгъанды.

Энди  сыйлагъан жерде Хажибийни аллына таулуну ол аламат  ашарыгъын салмай окъуна къоядыла. Ол а неден башланнганды дегенде, бир олтургъан, ашагъан жерде уллу табакъ бла сары жауда  батылгъан хычинлени саладыла. Жаш алагъа узалайым дегенлей, нёгерлеринден бири: «Хажибий хычинле ашамайды. Анга башха ашарыкъ келтиригиз», – дейди. 

Аны эшитгенлей, ол  къолун артха тартады. Адамла анга соруулу  къарагъанда, уялгъандан: «Хау, алайды», – деп къояды.  Андан бери элде: «Хажибий хычин  ашамайды», – деп, хапар жайылады. 
Артдан-артха уа ол аланы юйюнде да ашамай тебиреди. «Бир  олтургъанда  онеки хычин жутуучу жашым сюйген  ашындан тохтагъанды. Биз да билмей,  бир ауругъаны болурму», – деп, анасы да жарсып тебирейди. 

Къыркъарны аягъында колхозчу жашла бичен ишлерге тау  биченликден бирине тебирейдиле. Хажибий да ала бла. Ингир ала барлыкъ жерлерине жетедиле. Кече  къаллыкъ журтну тизгинин жыйып, къауумлагъа юлешинедиле, эрттен бла уа   белгиленнген жерлени чалыргъа кетедиле. 

Чалгъы чалгъан да къыйын ишди. Дырын жыйгъанны уа къыстаулугъун айтмай къой. Бютюнда ол кезиуде кёкде боз булутла жыйыла тебиреселе. Анда тёртюнчю кюн  алай болду.  Дырынны батан этип бошап, энди ашаргъа олтурайыкъ дегенлей, сырт башында жауун булутла кёрюнюп тебиредиле. Тамата да  адамланы  ашыкъдырып башлады.

Олтуруп азыкъ ашагъан угъай, суусап ичген окъуна болмады. Бек арыгъан эдиле,  болсада жауун жетгинчи батанланы гебенлеге  жыйдыла. Сора къошха  къайтдыла. 

Шапала уа къыстау  ишлегенлени къууандырайыкъ деп, башха ашарыкъланы къоюп, хычинле биширдиле. Хычинле дегенде да, ичлери  жангы бишлакъдан, отун печьде къызыл биширилип,  башларындан энишге сары жау саркъа.

Чалгъычыла аш къанга  тёгерегине олтургъандыла. Шапа хычинлени жашланы алларына салады. Ала уа Хажибийге, ашарыкъгъа да кезиу-кезиу кёз жетдиредиле. Сора тюрлю-тюрлю сылтаула этип, тышына чыкъдыла да, бугъуп терезеден  нёгерлерине  къарадыла. 

Хумужу хычинлени къалай  ашамаз  деп, сакълайдыла. Ол а, сау кюн ауузунда ашы, сууу болмагъан киши, бираз къарай кетди да: «Хажибий хычин  ашамаймыды, дейсиз. Келигиз, къарагъыз, ол къалай ашай эсе да», – деп, хычинни туурамын  къолуна алып, жауу юсюне  саркъгъанына да къарамай, бир  къапханы бла жутуп тебирейди. Аны кёргенле сейир этип бир бирлерине къарадыла. Ол а  хычинлени конфет жутханлай жутады. Хычин табакъ белине жетгенде, къарагъанладан бири: «Оюн оюнду, алай хычинле уа андан игидиле. Сизден манга келлик жокъ. Андан эсе ушхууурдан юлюшюмю алайым», – деп, къош ичине ташайды. Жашла да бир бири ызларындан кирдиле. Хажбий а, алагъа да эс бурмай, туурамланы бир  къапханлай жутады. 

Андан бери жюрюйдю: «Хажибий хычинле ашагъанлай», – деген сёз.