Ётюрюкле жайгъанланы муратлары неди?

Озгъан ыйыкъда Интернетде Шимал Кавказда жашагъанланы аман бетли этген ётюрюк хапар жайылгъан эди Интернетде. Анда 2026 жылдан башлап россейлилени барысына да СКФО-да жашагъан халкъланы электрокюч ючюн борчларын тёлерге тюшерикди, деп айтыла эди. Аны юсюнден ВК социал сетьде да айтыла эди. 

Алай къырал даражада аны юсюнден бир тюрлю билдириу табылмагъанды. Болсада ол жалгъан хапар кенг жайылып, адамланы араларында къаугъа къозгъагъанды. Башха федерал округлада жашагъанла «кавказлыланы проблемалары аланы жанларындан тойдургъанын» жашырмай эдиле. Кёпле: «Бизни боюнубуздан къачан тюшерик болурсуз?» - деген сорууну чорт, чамланып бере эдиле... 

Алай мени бу хапар бла байламлы не зат сейир этдиргенди десегиз, адамланы сагъыш эте билмегенлери, хар жазылгъаннга да ийнанып къалгъанлары. Биз барыбыз да бир къыралда жашайбыз. Битеу жорукъла да бирчадыла. Ток ючюн хакъны бир ай тёлемей къалсанг, келип, кесип кетгенлерин хар инсан да биледи. Сора борчунгу да, ток ызланы артха къошханлары ючюн тёлеуню да кесинг бергинчи, киши санга электрокючню хайырланыргъа къоймайды. Аллай затланы оюмларгъа, сёгерге ашыкъгъан адамланы акъыллары къалай жетмегени сейирсиндиргенди.  

Хау, болурла бир айны тёлемей тургъанла да, алай къырал бла саулай тёлерча борчла уа жокъдула. Адамла кир-кипчик неда капремонт ючюн берликлерин артха салсала да, токга уа болжалы бла бермей амал болмайды. Электросетьле кеслери тарифледен аслам жазып жиберирге да ёчдюле. Аллай кезиуле да аз тюйюлдюле. 

Къабарты-Малкъарны юсюнден айтханда, мында электрокючню хакъсыз хайырланыргъа асламында электроызлагъа законсуз къошулгъан инсанла сюедиле. Сёз ючюн, бу кюнледе «Россети Шимал-Кавказ» организацияны сайтында билдирилгеннге кёре, Урван районну Эски Черек элинде майнинг-ферма ишлеп тургъаны тохташдырылгъанды. Билдириуде аны иеси къыралгъа салгъан къоранч 5,8 миллион сомду, деп айтылады. Ол а 764 минг киловатт сагъатды. Эсигизге салайыкъ, СКФО-да 2025-2031 жыллада майнинг-фермала орнатып, аладан файда алыу закон бла эркин этилмейди. Аны себепли быллай иш бла тасха халда кюрешгенле, салгъан къоранчланы къайтаргъандан сора да, жууаплылыкъгъа да тартыладыла. 

Дагъыда республиканы районларындан биринде электросетьлени инженери кесини жууукъ тиширыуу теплицасында электрокючню къаллай бир хайырланнганын толусунлай тергемей, къыралгъа 660 минг сом заран салгъаны ачыкъланнганды. Хау, законнга къажау келген быллай ишле хар жерде да тюбейдиле. Алай саулай федерал округну уллу борчу барды деп, ётюрюклени жаяргъа уа кишини да эркинлиги жокъду. Аллай затла адамланы араларында къажаулукъгъа бла бир бирни кёрюп болмаугъа келтирирге боллукъдула.

Мен оюм этгенден, право низамны сакълаучу органла аллай ётюрюклени жайгъанланы табып, жууаплылыкъгъа тартыргъа керекдиле. Нек дегенде бюгюнлюкде къыралыбызда ичинде бир бирге къажаулукъ къозгъарча атламладан къаугъала чыгъаргъа боллукъдула.