«Ниетингде, ишингде да жюрек ачыкълыкъ болургъа керекди»

Сайлау

Алтууланы Мустафаны къызы Халимат артист болургъа гитчелигинден окъуна сюйгенди. «Бешинчи классда  Темуккуланы Адиль Мукаевич класс башчыбыз эди. Андан биз кёп затха юйреннгенбиз. Ол ишин билген, аны жюреги бла сюйген адамды. Бизге дерсле бергенден сора да, жашаугъа  къабыргъабызны жарашдырыргъа да юйретгенди. «Школну бошасанг, ким болуп ишлерге сюесе?» – деп, хар бирибизден соруучу эди. Ма ол заманда мен, ары-бери бурмай: «Артист», – деген эдим. Адиль Мукаевич  сайлагъан усталыгъыма таукел алгъа барыр жолну кёргюзтгенди, аны ючюн анга бек ыразыма», – дейди Халимат.

Къызны анасы уа ол доктор болса сюйгенди, алай  Халиматны биринчи сайлауу хорлагъанды. Энди ол  Къулийланы Къайсын атлы Малкъар къырал драма театрны хунерли актрисаларындан бириди. Аны бла чекленип къалмай, дагъыда жандауурлукъ ишлеге тири къатышады:«Регион-07»   фондну башчысыды, КъМР-ни Парламентини депутатыны болушлукъчусу. 

«Мени кёллендиргенле тёгерегимдеги  ахшы, огъурлу адамладыла. Алагъа тюбегеним ючюн къадарыма ыразыма, хар бирини да аллында баш урама», – дейди Халимат, ушагъыбызны кезиуюнде.

Аягъы киргинчи – таягъы

Муратына жетер ючюн, Халимат Искусстволаны Шимал-Кавказ къырал институтуна келеди. Къыз тепсеуде, назму айтыуда, жырлауда да фахмусун, усталыгъын кёргюзтюрге керек эди. Айырыу комиссияда уа окъуу юйню ректору Рахайланы Анатолий да барды. Тепсеу хунерин кёргюзтюрге кезиу жетгенде, Халимат Анатолий Исмаиловичден аны бла чыгъарын тилейди. Ол: «Къарачы сен муну, нечик  жигит къызчыкъды!» – деп, сейир эте  чыгъады. 

– Ол кюн эм кёп балла алгъанладан бири эдим. Бир таулу жашчыкъны уа  баллары жетмей къалады. Ол заманда Рахай улуну аллына барып: «Сегиз баллым артыкъды, ол жашчыкъгъа берчигиз, мында окъургъа бек сюеди», – деп тилейме. Ректор манга тюрслеп къарайды, сора: «Бар, бир мадар этербиз», – дейди. Мен а узакъ Огъары Малкъардан келген сабий къыз, халкъда айтылыучусуча: «Аягъынг киргинчи таягъынг» дегенлей,  бюгюн да бек сейир этеме алай базыныулу болгъаныма, – дейди Халимат.

Актёр усталыкъгъа уа  Къулийланы Борис юйрете эди. Ол, Халиматны хунерлигин эслеп, Малкъар драма театргъа ишлерге чакъырады. Къызны жырлагъанын а  белгили халкъ жырчыбыз Къулбайланы Людмила эшитеди да, аны кесине алыргъа сюеди. Алай ол унамайды:  «Мен  жырчы угъай, актриса болургъа сюеме», – деп.

«Институтну бошап чыкъгъан кюнюмде уа  Атмырзаланы Магометге тюбейме. «Алгъышлайма, Халимат, баям, сен бизни театргъа ишлерге келлик болурса», – дейди. Ары барама. Худсовет олтуруп турады. Къулийланы Элизат а: «Ортагъа чыкъ да, тёгерек айланчы», – дейди. Чыгъама. Ол жыйрыгъымы, кесими да махтайды. Алай бла театрда ишлериме ыразылыкъ бередиле», – деп эсгереди къыз.

Къыйын кезиу

Ол кезиуде Халиматны анасы ауруйду. Анга къыйын сайлау этерге тюшеди: театрдан кетерге неда къалыргъа. Режиссёр  Къулийланы Борис аны кабинетине чакъырып: «Кетме, сен малкъар театрны тамблагъы кюнюсе», – деп, къызны жибермейди, заявлениясын да къолуна тутдуруп ашырады.    

Узунбойлу, субай санлы, кёккёз къыз усталыгъына къоша, кёп сахна оюнлада баш рольланы ойнап башлайды: «Нарт Ёрюзмекде» Сатанайны, «Ташны къычырыгъында» Алтынайны, «Отеллода» Дездемонаны,  «Тартюфда» Эльмираны, дагъыда кёп башхаланы. Бек биринчи оюну уа Къулийланы Борисни  чам халда  салыннган «Отеллосу» эди. Сахна оюн бошалгъанда уа, Нальчикде Къулийланы Къайсын атлы проспектде орналгъан «Тамерис» кафени иеси Халиматха  уллу гюл къысымны  саугъа этеди. Андан бери аланы араларында шуёхлукъ жюрютюледи. 
Насийхатчылары

Халимат, къайда болса да, анасыны эгечи, КъМР-ни Баш сюдюнде  судья болуп тургъан Заникойланы Хабийбуллахны къызы Лейляны  насийхат сёзлерин бир заманда да унутмайды.  «Кесинги тап жюрют, тынгылы окъу, айып келтирме. Адам тутхан ишин бет жарыкълы тамамларгъа керекди. Аз этсенг да, ол тынгылы болсун. Игилик эте эсенг а, аны билдирме, махтанма», – деп юйретгенди ол. 

– Аны айтханын этип, бир да ажашмагъанма. Атам, анам да бизни, сабийлерин, гитчеликден ишлерге, тизгинли болургъа  юйретгендиле. Бахчаны къазып, тахтала этгенден сора да, сибиритги бла сыйпаучу эдик. Аллай бир сюйгенбиз тазалыкъны, тизгинлиликни хар не ишде да. Анам а жууукъну, тенгни бек  жюрютгенди, бютюнда бег а къартланы жокъламай къоймагъанды. Бир заманда бир адамгъа да уллу кёллюлюк этмегенди, – дейди Халимат.

Аллай ата-ананы къолларында ёсген сабийле иги адамла болгъанлары сейир тюйюлдю. Аланы не тюрлю ишге  да фахмулары  барды, барысы да бийик билимлиледиле.
Халаллыкъ аны къанындады

Болушлукъ кереклиге аны этмей Халимат бир заманда да къалмайды. Бир жол театрдан артистле  сахна оюн кёргюзтюрге Вольный Ауулда саусуз сабийле тургъан юйге барадыла. Анда къызчыкъладан бири, Халиматны къучакълап: «Анам, сени къаллай бир  сакълайма!» – деп,  бетини хар жерин да уппа эте, ёрге-ёрге секиреди.

«Ол кюн ант этеме сабийлеге дайым да болушлукъ этип турургъа. Жомакъны ойнап башлагъаныбызда уа, кёзлеримден жилямукъларым кеслери агъа эдиле. Кючден чыкъгъан эдим сахнагъа. Ол къызчыгъ а  тохтамай къарс къакъгъанлай тура эди. Артда да аны жокълап тургъанма.  Алыр онгум болмагъанды, ансы кесиме къыз этеригиме сёз да жокъ эди», – дейди Халимат. 

Андан сора къыз «Регион-07» жандауурлукъ фонд къурайды, саусуз, ёксюз сабийлеге ёз ырысхысындан, жууукъларын, тенглерин, танышларын къошуп, болушлукъ этгенлей турады. Аны себеплиги энчи аскер операциягъа къатыша тургъан  жерлешлерибизге, къарыусуз юйюрлеге, кеси окъугъан мектепге, элде сабий садха, дагъыда кёп башхалагъа да жетеди. Къызны болушлугъун излеп сёлешгенле да кёпдюле. Ол а аланы тилеклерин мычымай толтурады, аны ючюн  бюсюреу, махтау да излемей. 

– Манга республиканы Башчысыны экономика иш жаны бла болушлукъчусу Уяналаны Аминат къаллай ишимде да уллу себеплик этеди. Сау болсун, не тилегими да толтурургъа кюрешеди, – деп, ыразылыгъын айтады Халимат.

СВО-гъа къатыша тургъанлагъа ол бютюн бек къайгъырады, алагъа болушууну кесини борчуна санайды. Дарманла, быстыр жуугъан порошокла, башха керекли затла жыйышдырып жибереме. «Аны къыйыннга санамайма. Къаллай ишни да этеме дегеннге, амал, онг да табылып къалады, жаланда  жюрек ачыкълыкъ, чомартлыкъ, халаллыкъ керекдиле. Кесими бир чакъырыуум барды, аны бла жашайма. Ол да неди десенг: «Тазалыкъ, игиликге ийнаныу». Тазалыкъ ниетингде, жюрегинде, акъылынгда, тамамлагъан ишингде  болургъа керекди. Билемисе, бир иш этерге тебиресем, ол къалай боллукъ болур деп, бек терен сагъышланама, андан сора таукелленеме. Насыпха, этген ишиме чурум тапхан алыкъа чыкъмагъанды.  
фахму

Халимат, актриса болгъаны бла чекленип къалмай, психолог усталыкъ да алгъанды. Башында айтханыбызча, КъМР-ни Парламентини депутаты  Темуккуланы Алийханны болушлукъчусуду, КъМР-ни Профсоюзларыны биригиуюне киреди, маданиятда ишлегенлени рескомуну  таматасыны орунбасарыды (кадрла резервде). Бу кюнледе уа профсоюзлада иши, жандауурлукъ  этгени ючюн да РФ-ни  Профсоюзларыны федерациясыны советини алтын белгиси бла  саугъаланнганды. 
Анча ишни тындыргъан жигер къыз спортну да унутмайды: сабий стадионнга барып, чабаргъа  бек сюеди. 

Суратда: (солдан онгнга) Фатимат Амшокова, Алтууланы Халимат.