Жигит аскерчини къадары 80 жылдан сора белгили болгъанды

3 декабрь – Белгисиз аскерчини кюню

«Мени аппам Созайланы Чуфени жашы Азраил Уллу Ата журт урушда къарындашы Азретни тас этгенди. Ол Совет Аскерге 1942 жылда чакъырылгъанды. Къанлы сермешле бла душманны ууата, Берлиннге дери жетген совет аскерчилени, офицерлени атлары бизни уллу, шуёхлу юйюрюбюзде сакъланып, тёлюден-тёлюге бериледи. Аппам Азрет а 1944 жылдан бери белгисиз тас болгъанланы тизмесиндеди», - ма быллай къысха билдириуден бир сейир жумуш башланады.

  Бу хапарны анасыны жанындан аппасыны юсюнден КъМР-ни Баш сюдюню судьясыны болушлукъчусу Дадуланы Мадина ведомствону Телеграмда «Хорлам хар адамны да жюрегинде» деген бетинде басмалагъанды.
 
9 Майны байрамыны аллында фронтлада гитлерчилени къыргъан, батырлыкъны юлгюсюн кёргюзтген, мамырлыкъ ючюн жанларын-къанларын аямагъан жууукъ адамларыны юслеринден жазгъан ариу, сыйлы тёреди. Мадинаны бу билдириу да басмаланып къалыргъа да болур эди, алай аны тюбюнде Азамат Отаров: «Ол Акъ-Сууданмыды? Атасы Чуфей Касаевичмиди?», - деп сормаса.

Къысха замандан а ол Созайланы Азретни юсюнден сейир шартланы белгили этеди, сёзлерине шагъатха архив документлени да басмалайды. Алагъа тийишлиликде, Созайланы Азрет Польшада Седльце шахарны тийресинде 1944 жылда 28 июльда жан бергенди. Россейни Къоруулау министерствосуну архивинде жигит аскерчини аты, тукъуму жангылыч бла жазылгъанды: Сузиев/Сузаев Андрей Чуфеевич. Кертиди, славян халкъла кавказ атлагъа бла тукъумлагъа юйренмегендиле, жангылыч этгенлери да сейир тюйюлдю.
Болсада архив документледе Азретни атасыны аты Чуфей Касаевич болгъаны, ол Акъ-Сууда жашагъаны жазылыпды.

Биз бу сейир хапарны билгенден сора, Азамат Отаровну кесине сёлешгенбиз. Ол Карагачда жашайды, къабартылыды. Уллу Ата журт урушну жигитлерини атларын, къадарларын ачыкълау, аланы асыралгъан жерлерин излеу бла 2013 жылдан бери кюрешеди. «Мен жууукъ адамыны юсюнден жукъ да билмей, аны жылла бла излегенлени сезимлерин иги ангылайма. Кесим да къарт аппамы бла аны къарындашын кёп жылланы излегенме, жаланда 2013 жылда къарт аппам Украинада басдырылгъанын тапханма. Беш жылда уа къабырын да жокълагъан эдим. Аны къарындашыны юсюнден жукъ да белгили тюйюлдю, жаланда ол Харьков котёлда жан бергенин билеме», - дегенди ол бизге.

Азамат ангылатханыча, Шимал Кавказдан бла Орта Азиядан аскерчилени атларын, тукъумларын тюз эшитгенлерича жазып къойгъандыла. Сёзге, ол тапхан архив документледе Шашапсиев, Шикамуров дегенча тукъумла бардыла. «Теренирек къазгъанымда, Шашапсиев Аушигерден Шхагапсоев болгъаны ачыкъланнганды. Шикамуров а мени туугъан элим Карагачдан Шакануковду», - дейди Азамат.

Алай бла Азаматны болушлугъу бла Созайланы Жамал РФ-ни Къоруулау министерствосуну Польша Республикада аскер-мемориал ишни къурау эм бардырыу жаны бла бёлюмюне жазгъандыла. Алагъа келген жууапда гвардий тамата лейтенант Созайланы Азрет Польшада Сельдце шахарда къызыл аскерчиле асыралгъан къабырлада 43-чю номерли къабырда басдырылгъаны билдириледи. Жигит аскерчини къабырыны суратын да ийгендиле.  Аны юсюнде жаланда къызыл жулдуз эмда къабырны номери жазылыпдыла. 

Азамат Отаров бизге айтханыча, Польшада совет аскерчилени атларын тохташдырыу жумушла бла Къызыл Жорну бёлюмю кюрешеди. Батыр аскерчини атында, тукъумунда этилген жангылычланы кетерирге, аланы тюз жазаргъа да бу организацияны юсю бла тамамларгъа боллукъду.

Ма алай бла Уллу Хорламны 80-жыллыгъыны жылында Созайланы юйюрлери жигит жууукъларыны къадарын билгендиле. Къазауат ахыргъы аскерчи басдырылгъыны тауусулмайды, деген сёзле кертими болурла?