Сууаплыкъны чеги жокъду

Къаллай бир жыл озса да, Огъары Малкъарда 1942 жылны декабрь айында болгъан бушуулу ишле бир заманда да унутулмазла. 

Заман а тохтаусуз алгъа барады. Ол бушуулу ишледен бери сексен юч жыл озгъанды. Черекледе кёп суула саркъгъандыла, кёпле дунияларын алышхандыла, жангы тёлюле жетгендиле, ол ачы кюнлени сынагъанла уа жылдан жылгъа, кюнден кюннге аздан аз бола барадыла. Ала керти дуниягъа кетедиле… 

Ол бушуулу къыйынлыкъны эсде тутаргъа эмда билирге керекди! Нек дегенде хаталары, къыйынлары болмай тургъанланы къырыуну юсюнден хапарны тёлюден, тёлюге айта, билдире барыргъа керекди. Биз, сауланы къолубуздан келлиги жаланда олду. «Ол а ёлгенлеге угъай, бизге, саулагъа керекди…».

Быйылны декабрь айыны тёртюнчю кюнюнде Огъары Малкъарны эллеринде ол бушуулу ишле этилгенли 83 жыл боллукъду. Ол кюн 1500 хатасы, къыйыны болмагъан мамыр адам ёлтюрюлгенди. Жаланда Глашланы элде уа алтмыш юч адам жоюлгъан эди.

Битеу башда айта келгеним а неденди. Бу кюнледе Нальчикде жашагъан Гайыланы Жакайны къызы, Мисирланы Алийни юй бийчеси Зухура Саутуда болгъан бушуулу ишлени кезиуюнде ёлгенлени эсгерип, садакъа юлешгенди. Ол къыйынлыкъны юсюнден а анга кеси башы бла сынагъан, кёзю бла кёрген баш иеси Мисирланы Алий айтхан эди.  

Бу кюнледе уа Зухура баш иесини хурметине, аны эмда жууукъ адамларыны жашауун ёлюмден къутхаргъан къазакълы жашны эсгерип, анга къой союп, адетдеча, этге конфетле, суу, башха затла да къошуп юлешгенди…

Зухура, баш иесини айтханларын къатлагъанды: «НКВД-ны аскерлери Огъары Малкъаргъа келгенлеринде араларында бир къазахлы аскерчи жаш болады. Ол амалы болгъан къадар хар юйге кирип, къачыгъыз, бугъугъуз, тамбыла сизни къырыргъа келликдиле», - дегенди. Биз, аны айтханын этип, юйюбюзню къатында уруда бугъабыз. Керти да экинчи кюн келип, солдатла, хар юйге кирип, ол угъай да, адамларын чыгъарып, илишаннга салгъандыла, юйлерин а кюйдюргендиле. 

Биз ол къазахлы жашны хайырындан сау къалгъанбыз. Жарсыугъа, аны атын, тукъумун, къайдан болгъанын да билмегенбиз...». 

- Ёлгюнчю Мисир улуну аты бла садакъа юлеширге муратым бар эди да, аны толтургъанма, Аллах тийишли этсин. Ол дунияда бир тёре бар эсе, баш ием да ыразы болур, - деп да къошады Зухура.

Зухураны бла Алийни араларында уллу сюймеклик болгъанды. Алий эртте ауушханды, Зухура уа аны къарасын бюгюн да тешмегенди. Ол айтыучу хапарланы, этиучю ишлени терк-терк эсгере турады.   

Зухураны этген огъурлу ишини юсюнден хапарны уа манга Кенжени мектебинде иги кесек жылдан бери директорну окъутуу жаны бла орунбасары, ызы бла Нальчикде «Кюн шахар» сабий академияда бёлюмню башчысы болуп ишлеген, бусагъатда уа пенсияда болгъан Асанланы Алима айтханды.