«Спорт адамланы жууукълашдырды»

Сочиде Олимпиада, Паралимпиада, футболдан дунияны чемпионаты, «Формула-1» эришиуде – бу эм кёп башха сейир жерде жерлешибиз Жангуразланы Алий волонтёр болгъанды. Аллай тирилик терен билимни излейди. Алий Къабарты-Малкъар къырал университетни Туризм эм сервис факультетин тауусханды, юридический жаны бла да билим алгъанды. 

 

Алийни Олимпиада ишлерине жол а былай ачылгъанды. 2012 жылда телевизорда президент программаны чеклеринде ингилиз тилге юйретирге къауум жыйгъанларыны юсюнден билдириуню кёреди.  Окъутуу хакъсыз болгъанды, жангыз да курслагъа барлыкъ адам Къабарты-Малкъарда жашаргъа керек эди. Документлерин береди, сора Бизнес-инкубаторда ушакъны ётеди. Конкурс уллу эди, тилге юйренирге 360-ха жууукъ адам итиннгендиле, алгъан а жангыз 120-сын этерик эдиле. Бир жарым жылдан сёлешип, окъуугъа чакъырадыла. Устаз Санкт-Петербургдан чакъырылгъанды, ол Сочиге Олимпиадагъа волонтёр болуп барыргъа уа сюеригин сорады. Сюймей а! Алий: «Хау», - дейди. Аны айтханына тынгылап, Оюнланы официальный сайтларында заявканы да толтурады.

 

Аллай жерледе ишлеу уллу жууаплылыкъды. Алийни борчу аэропортда къонакълагъа тюберге, аланы жерлерине тапдырыргъа, эришиу баргъан кезиуде трибуналада адамлагъа къараргъа, керек болса, алагъа болушургъа, ангыламагъан затларын ангылатыргъа эди. Транспортда ишлегенле - 1500, жумушлагъа къарагъанла барысы да уа 70 минг адам болгъандыла. Олимпиада бошалгъандан сора Паралимпиадагъа да иги кесек адамны къойгъандыла, жерлешибиз анда да ишлегенди. Олимпиадада ишлеу бек сейир болгъанды, кёп жангы тенгле тапханма, ол санда башха регионладан, тыш къыралладан да, ала бла бюгюн-бюгече да байламлыкъланы юзмегенбиз, кеслерине къонакъгъа да чакъыргъанлай турадыла, дейди ол сейир кезиуню эсгере. 

 

Алий айтханыча, Паралимпиаданы Олимпиададан артыкъ башхалыгъы жокъду, жангыз да адамла бираз азыракъдыла. Ансы анга азыракъ магъана, даража бериледи дерге жарамаз. Ол ала экиси да бирча тынгылы ётгенлерине шагъатлыкъ да этеди. Олимпиададан къайтхандан сора мында жашау бир кесек эригиулю кёрюннген эди. Анда хар кюнден да сейирлик затла болгъандыла, къайры барыргъа билмей эдинг, анда иши эсинде бир тамаша солууча къалгъанды. Алай эсе да, аны ызындан Жангураз улу кесин «Формула-1» эришиуде сынагъанды, анда ол эки кере болгъанды. Жарсыугъа, ары ишчича угъай, волонтёр халда алгъандыла. Алай тири жаш адам анга да бек къууаннганды, анга къараргъа билетле 100 минг эм андан багъа турадыла. Мында да кёп жангы тенгле тапханды. Борчум билетле бла даулаш чыкъса, ишни болушун билирге, халны тюзетирге эди. Тапсыз болумла уа асламысында, техника чурумла болуп, бир жерге эки билет сатылып къалса тюбегендиле. 

 

«Формуладан» сора Москвада футболдан Конфедерацияны кубогунда болгъанды, анда тышындан келген спортчулагъа, тренерлеге, судьялагъа тюберге, алагъа болушургъа керек эди. «Мында башха зат сейир этдиргенди – келгенле тохтагъан къонакъ юйле бек осалдыла, башха затлары да аламат тюйюлдю дегенча оюмла эшитгенме, - дейди ол. – Алай керти болум а арталлыда башха эди – жашагъан жерибиз да таза, ариу, башха жаны бла да айып келтирирча бир затха тюбемегенме. Сочиде Студентлени эм жаш тёлюню битеудуния фестивалына да баргъанма. Анга 186 къыралдан къонакъла келгендиле. Анда мобильный-техника жаны бла жумушланы жалчытыу службада ишлегенме. Анда эки айны тургъанма, Президентни да кёргенме. Эришиулени юсюнден айтханда, телевизор анда болгъан сезимлени жартысын да кёргюзталмайды. Командалары гол ургъанда, къараучуланы къууанып къычыргъанларындан стадион чачылыпмы кетеди, дер эдинг. Сёз ючюн, мексикалыла немислиле бла ойнагъанларында хар ким да финал свисток эшитилип, командалары хорларын сакълай эдиле. Алай бла свисток эшитилгенинден сора, къараучула къолларында суулары бла стаканланы ёрге сызып, секирип тебиреген эдиле. Аладан бирини хуржунундан телефону тюшюп кетип, ол да аны эслемей, юсюнде секире эди. Кесим да футболну сюеме, алай аны ючюн башымы тас этеме десем, ётюрюк айтырыкъма. Хорласала, къууанырыкъма, къытдырсала да, жюрегиме асыры жууукъ аллыкъ тюйюлме. Тыш къыраллы къараучуланы асламысы, бизникилелеге къарай, ала командаларына алай бек къууаннганларына неда чексиз жарсыгъанларына сейирге къала эдиле. Айтырыгъым, ала бизникиледен тынчыракъдыла».   

 

Былайда быллай соруу да тууады – футболчула къараучулары ала ючюн алай жарсыгъанларын, къууаннганларын сеземидиле, эс бурамыдыла? Анга жууап бере, Алий ала да, къараргъа келген адамлагъа, ыразылыкъларын къолларын кётюрюп, къолларын жюреклерине жетдирип, башха белгиле бла билдиргенлерин айтады. Бу чемпионат кёп зат бла сейирсиндиргенди. Бютюнда уа кючлю командала къытдырып, хорлам сакъламагъанлары уа алгъа чыкъгъанлары бла. Ол да, баям, тышындан келген спортчулагъа бизни хауабыз жарашмагъаны, неда ала тынгылы хазырланмагъанлары, кеслерине асыры бек базыннганлары бла байламлы болур, дейди. 

 

Быллай жерледе, жарсыугъа, кеслерин тапсыз жюрютген, урушхан-тюйюшген къараучула да бардыла. Энди, ушакъ нёгерибиз билдиргенича, аллайланы атларын «къара тизмеге» кийирирге оюм барды. Алай бу оюнлада, ол а экисинден къалгъан битеу матчлада ишлегенди, ушагъыусуз затла болмагъандыла. Оюнладан сора, бир бирлерин къучакълап, быйыл сиз хорладыгъыз, экинчи жол а биз хорларбыз, дегенле да тюбегендиле.  

 

- Бизни къараучуларыбыз а командабызгъа бек кёл этдиргендиле. Акинфеев къабакълагъа келген топну ургъанында, ала 7 минутну бир тохтамай къычырып, секирип, къууаннганларын тыялмай эдиле, жилягъанла да бар эдиле. Спортчула да, трибунагъа жууукълашып, ыразылыкъларын билдиргендиле. Аланы «Сизни ючюн ойнайбыз, болушханыгъыз ючюн сау болугъуз» деген жазыулары бла плакатла бла чыкъгъандыла. Къайсы командадан да футболчула адамла бла суратха угъай демегендиле, жарыкъ болгъандыла, - деп эсгереди.   

 

Бу чемпионатдан сора матчлада ол не да бу команда хорлар ючюн, ахча тёленнгенди, политика кёп болгъанды деген оюм да жайылгъанды. Алий анга ийнанмагъанын да айтады: «Вратарь кючден, жыгъылып, топну тутхан, неда футболчула, къабакълагъа къыйналып жууукълашып, къоруулаучуладан да къутулуп, сора штангагъа уруп ийген кезиуле сатылып алыннгандыла демеклик терсди. Дагъыда тыш къыраллы къараучуланы бир бирлери Россейге келирге къоркъгъанларын, аланы асламлы информация органларында мында хал бек аманды, къонакълагъа къыйынды деп жазгъанларын айта, ала жангылгъанларын билдиргендиле. Ала бир аууздан бизни къонакъбайлыгъыбызны, болушургъа хазырлыгъыбызны белгилегендиле».