Хунерликлерини, къол усталыкъларыны хайыры бла файда тюшюргенлени кюню

Бизни къыралда белгилениучю байрамланы саны кёпдю, болсада ол тизме аз-аздан кенгертиле барады. Алай бла арт жыллада аланы санына энтта да бири къошулгъанды - Кеслери иш къурап къармашханланы (самозанятые) кюню. Ол а 27 ноябрьге тюшеди. Кимни байрамыды ол, не хыйсап бла белгиленеди, аллай инсанла не бла кюрешедиле – сизни аны бла шагъырейлендирирге сюебиз.

Инсанлагъа кеслери не тюрлю да бир иш къурап, андан файда тюшюрюрге эркинлик берген законнга 2018 жылда 27 ноябрьде къол салыннганды. Аны хайырындан жумушла бла жалчытыу сферадан къадар уста (репетиторла, водительле, юристле, ариулукъ этиу бла кюрешгенле, кондитерле, мастерскойлары болгъанла эм башхала) налог эсепге туруп, ишлерин ачыкъ халда бардырыргъа онг алгъандыла.

Бу бёлюм бизни къыралны экономикасында бек магъаналы жерни алады. Анда къармашханлагъа административ тыйгъычла болмагъанча аздыла. Аны себепли ишлерин быллай халда бардырыргъа сюйгенлени саны кёпден-кёп бола барады. Жаланда Шимал Кавказда быйыл биринчи ноябрьге 940 минг инсан сайлагъанды.

Къабарты-Малкъарда уа быллай амал 2020 жылда июль айда берилип тебирегенди. «Аны ызындан келген жылны аллында эсепге минг бла жарым инсан тюшген эди. Бюгюнлюкде уа аланы саны, озгъан жылдан 16,3 процентге кёбейип, 92,9 мингден атлагъанды», - дегенди республиканы экономиканы айнытыу министрини орунбасары Ольга Белецкая.

Алай къармашханла асламысында ма бу сфераланы сайлайдыла: такси, жюкле ташыу, логистика, ариулукъ индустрия, кеслери жарашдыргъан эмда къол бла этген затланы сатыу, ремонт жумушла эмда мастерскойла, сабийлеге къарау, репетиторлукъ, IT-сфера.

Бизни республикада «Мени бизнесим» ара алагъа не жаны бла да себеплик этерге кюрешеди. Былтыр ол 719 инсаннга болушлукъ бергенди. Ол санда кёрмючлеге, форумлагъа, «тёгерек столлагъа» чакъыргъанды.

Дагъыда кеслери иш къурап къармашханлагъа мастер-классла, тренингле бардырыладыла, аланы бизнес жаны бла хунерлерин айнытыугъа эс бурулады. Араны специалистлери консультацияла бередиле, аланы продукцияларын электрон сатыу-алыу жерлеге чыгъарыргъа болушадыла. Кеслери иш къурагъан инсанла ёнкюч ахча излеп да келедиле; былтыр алагъа аз ёлчемли 105 займ берилгенди.

Бу бёлюм республиканы экономикасына магъаналы болгъанын андан келген налогла ачыкъ кёргюзтедиле. Буруннгу жыл быллай адамла 103,38 миллион сом тёлеген эселе, былтыр 169,37 миллион сом бергендиле. Быйылгъы кёрюмдю уа аладан къайда аламатды: жаланда биринчи он айны ичинде кёп къалмай 249 миллион сом келгенди.

Къабарты-Малкъарны Правительствосуну Юйюнде быйыл 10 июльда «Мени бизнесим. Мен - самозанятый» форум ётгенди. Анга РФ-ни Президентини Шимал - Кавказ федерал округда толу эркинликли келечисини экинчиси Владимир Надыкто, Правительствону Председатели Мусукланы Алий, республиканы власть органларыны, ишчи биригиулени, бизнесни айнытыу институтланы келечилери эмда кеслери иш къурап къармашханла къатышхан эдиле. Форум КъМР-де быллай налог болум кийирилгенине беш жыл толгъанына, аны хайырындан къадар адамгъа предпринимательство бла законлу халда кюреширге онг чыкъгъанына эмда ала регионну къолайлыгъына белгили себеплик этип башлагъанларына жораланнганды. Форумгъа къатышханла бу ишни эсеплерин сюзгендиле, анга къатышхан адамланы онгдурууну, анда жаш тёлюге билеклик этиуню, андан ары айнытыу жолланы юсюнден хапарлагъандыла эмда бир бирлерини оюмлары бла шагъырейленнгендиле.

Кеслери иш къурап къармашханлагъа себеплик этиу а 2024 жылда башланнганды. Бу иш «Гитче эмда орта предпринимательство, сора энчи предпринимательство башламчылыкълагъа билеклик этиу» миллет проектни чеклеринде тамамланады.

Ольга Белецкая айтханнга кёре, кеслери иш къурап къармашханлагъа кийирилген налог режим 2028 жылгъа дери созуллукъду. Ары дери аны тынгылы праволу мурдорун къурап, алай къармашхан инсанланы онгдурууну эмда айнытыуну жалчытыргъа керек боллукъду.

КъМР-ни Экономиканы айнытыу министерствосу «Мени бизнесим» ара бла бирге  быйыл 27 эм 28 ноябрьде «Мой бизнес в СКФО 2025» эм «Мой бизнес-старт КБР 2025» форумла бардырлыкъдыла. Алагъа предпринимательлени да чакъырадыла къатышыргъа.