Сейир къадарлы Мустафа

Анахаланы Мустафа самбодан спортну халкъла аралы устасыды, СССР-ни самбодан сыйлы устасыды, Къабарты-Малкъарда физкультураны эм спортну сыйлы ишчисиди. Органлада ахшы ишлегени ючюн юч даражалы майдал бла саугъаланнганды. Кеси заманында самбодан уллу жетишимле болдургъанды, арт жыллада уа кёп жылланы билимине жаш тёлюню юйретеди, тау эллерибизде спорт секцияла ачылырына къайгъырады.

 

Анаха улу Къазахстанда 1948 жылда туугъанды. Атасы Назир аскер фельдшер болуп ишлей эди, урушха къатышханды, андан жаралы болуп къайтханды. Уллу санлы, мазаллы киши болгъанды, ёсюмю 2 метрге дери жете келгенди, алай кёрюннгенликге,  сабыр, тынч халли эди. Къазахстаннга кёчюрюлген къыйын заманда, фельдшер болгъанлыкъгъа, операцияла да этгенди. Алай бла кёплени къутхаргъанды, анга саулукъларына къаратыргъа тёрт-беш элден жангыз таулула угъай, бирси миллетлени келечилери, ол санда къазахлыла да келип болгъандыла. Анасы уа Трамланы Фатимат уллу юйюрге – тёрт сабийлерине - къарагъанды. Ёз сабийлеринден сора огъурлу ата бла ана ёге жашчыкъларын да ёсдюргендиле, таматалары Юра ёлгенди, архитектор эди. Экинчиси Азрет а къурулушчу болгъанды. Туугъан къарындашла тёртдюле - Альбий, Кошкинбай, Ражап эм Мустафа, бир эгечлери да барды  - Шамкъыз. Аталары бла аналары барысына да билим берирге кюрешгендиле. 

 

Мустафа Къазахстандан бери мен алгъаракъ - 1956 жылда - анасыны атасыны къарындашы  белгили эфенди Трамланы Ахмат бла кёчгенди. Ол арап тилде сёлешгенди, адамланы ауругъанларына къарагъанды. Мустафа аны къолунда ёсгенди,  мында ала Яникойда жашагъандыла, школну да анда бошагъанды. Бийик билим алыргъа заман жетгенде, Инженер-техника факультетге кире тургъанынлай, Кёнделенден танышларына – Чеченланы Борисге, Чочайланы Борисге, Хутуйланы Магометге – тюбеп къалады. Ала уа Министрлени советине направленияла алыргъа бара эдиле да, аны да биргелерине чакъырадыла. Анда советни башчысыны орунбасары Хутуйланы Ханапи экзаменлени эсеплерине кёре направленияланы бере эди. Къайры барыргъа сюйгенин сорады да, болгъан усталыкъладан Орджоникидзеде Север-Кавказ тау-металлургия институтну сайлайды, тау инженер болургъа кёлленеди. Ол рудникледе, шахталада ишлеуге юйретиу жаны бла союзда эм кючлю вузладан эди, алай бла ИТФ къалады. 

 

Алай бла Мустафаны алгъадан гёжеф болургъа умуту жокъ эди.  Орджоникидзеде таулула – Улбашланы Мутай, Кючмезланы Владимир, Хаджиланы Людмила  бла танышады. Къалай шагъырей болгъанлары да сейирди: Мутай келеди да, сен тюйюше билемисе,  деп сорады. Сора боксчу къол къапланы кийдиредиле да, факультет ючюн эришиуде сермеширге чакъырадыла. Барады, хорлагъан да этеди. Ызы бла шахар даражалы эришиуде экинчи жерни алады, андан ары да барлыкъ болур эди, алай буруну къанап къоймайды. Ол жыллада, Олимпиаданы чемпиону окъуна бол, окъууда аны ючюн женгиллик бермей эдиле. Бек къаты окъутхандыла, терен билим да бергендиле, аны ючюн аслам эсин ушакъ нёгерибиз окъуугъа бергенди.  

 

Самбогъа уа биргесине жашагъан жаш Анатолий Якименко, буурнунг бокс бла кюреширге къоймай эсе, самбогъа кел деген сёзлерине тынгылап кёчгенди. Юйретген а  битеу дунияда да белгили гёжефле  Сократ Касоев бла Николай Лысенко этгендиле. Алада жарау эте, Россейде хорлайды эм «Динамо» спорт обществону чемпионатында экинчи жерни алады. Шимал Осетия–Аланияны чемпионатларында тёрт жылда да хорлагъанлай тургъанды.  Союзну жаш тёлю жыйымдыкъ командасына киргенди, аны санында эки битеу къырал турнирледе призёр болгъанды. 1971 жылда институтну бошагъанды. Дипломну фахмулу профессор Иван Николаевич Остроушкону къолунда жазгъанды, ол молибденни ачыкъ амал бла алыугъа жораланнган эди. Къорууланыу ахшы ётгени себепли кандидат диссертацияны жазаргъа да чакъыргъан эдиле.  «Институтну бошай тургъан заманымда эришиулени кезиуюнде Нальчикден келген Холаланы Махайны жашы Огъурлугъа (Георгий) тюбеп къалама, ол эркин тутушуудан бла самбодан спортну устасы эди. Огъурлу бизни республикада самбодан, ызы бла уа дзюдодан секцияланы биринчи болуп ачханды. Ол, КьМАССР-ни министрле советинден направление  жаздырып, мени Нальчикге чакъырырча этеди. Алай бла «Динамону» мында спорт залында тренер болама. Органлагъа да ишге киреме. Шахтада жангыз да практикада болгъанымда уруннганма, къауумубуз рекорд этип, грамота окъуна берген эдиле», - дейди ол. 

 

Мустафа спортчуланы кёп тёлюлерин хазырлагъанды. Ол жылланы айтхылыкъ тренер былай эсгереди: «Ол заманда Пятигорскда союзну чемпионатыча уллу даражалары болгъан эришиуле къурагъан эдиле, алагъа право сакълау органланы келечилери, башха спортчула да къатышхандыла. Анда мен кесим да тутушуп, биринчи жерни алгъанма. Былайда менде юйреннген Боташланы Хасанны эсгермей болмайма, бизни республикадан ол дзюдодан спортну устасы биринчи болгъанды. Анда сохталарым Боташланы Хасан бла Вячеслав Бегидов ючюнчюле, Темиржанланыв Махти уа экинчи болгъандыла. Сора, бусагъатда республиканы дзюдодан федерациясыны президенти Мухамед Емкужев да призёрланы санына кирген эди. Россейни самбодан ачыкъ чемпионатында бирси спортчуларым Аналаны Аслан биринчи жерни алгъанды, Токълуланы Аслан экинчи, Холамханланы Марат бла Руслан Ким ючюнчюле болгъандыла».