Тюшген тишни жерине орнатыр амал бармыды?

- Асламысында артында тишлени кёчюрюучюдюле. Ала ашны чайнагъанда артыкъ хайырланмайдыла, аны себепли кеслерин да къурт ашамайды, - дейди стоматолог-хирург Виталий Фёдоров. – Юзюп алгъан тишни тюп жанында энчи къошакъчыгъы болуучуду. Ол бир сагъатдан кёп жашамайды. Андан кеч къалмаса, быллай тишни жангы жерге кёчюрюрге онг барды. Алай этгенден сора, аны энчи абери бла къысадыла. Ол аны эки ыйыкъны ары-бери тепмезча тутуп турады. Бу заманны ичинде сюек иги къатып, тиш орунуна гам олтурады. Адамны кесини тишлерин жеринден жерине кёчюрюуге аутотрансплантация дейдиле. Бирде аны хайыры бла жалгъан тишле салмай къутулургъа боллукъду.

Бек хайырлыла къайсы шорпаладыла?

- Адамгъа эм хайырлыгъа тауукъ шорпа саналады. Къудору (чечевица) шорпаны да хатасы жокъду, ол марганец, магний, фосфор, калий, багъыр, цинк, темир дегенча аллай хайырлы затладан байды. Алай сингирлери ауругъанлагъа уа ол жарашмайды, аурууну жангыдан къозгъаргъа болады, - дейди Москваны аш-азыкъ производствола жаны бла къырал университетини доценти Дмитрий Быстров. – Саулай айтханда уа, хар неда шорпагъа не затла къошулгъанына кёре болады. Сёз ючюн, борщну - тауукъ этден, сюйсе уа, къой этни сюеклеринде биширирге боллукъду. Татыуу, хайыры да анга кёре болады.

Жаулу неда къакъ эт а аш орунну тюбюнде безни, бауурну да къыйнайдыла, заранлы холестерин болуруна себеплик этедиле. Ачы хобуста неда къозу къулакъ ханс къошулуп этилген шорпалагъа уа артыкъ къадалмазгъа чакъырама. Ала кёп аурууланы жангыдан къозгъаргъа ёч болгъан ачы затладан байдыла.

Саулукъгъа жараулу чурко

Чурко (топинамбур) кёпжыллыкъ битимди, хансы чёплеуге ушайды, кеси да бийикге ёседи. Ол жайны ахырында, кюзню ал кезиуюнде чыгъады, гюллери сары боладыла. Аны чапыракъларын, полисахаридле, клетчатка, витаминле, минерал элементле, артыгъыракъда темир, кремний, калий, фосфор, цинк да кёп болгъаны себепли диабет ауруугъа къажау кюрешде хайырланадыла. Аладан салат этип ашагъан адамны къанында глюкозаны мардасы азаяды. Ол себепден диабетден къыйналгъанлагъа бу битим бек хайырлыды.

Аны чапыракълары дагъыда адамны ичи къыйнагъанда, семизликде, терисин эмда тамырларын тазаларгъа болушадыла, бауургъа себеплик этедиле.