Жалгъанны кертиден айыра билирге юйретирикдиле

Яндекс «Цифралы ликбез» деген жарыкъландырыу проект бла байламлыкъ жюрютюп башлагъанды. Бу компанияны ишчилери жалгъан интеллект не болгъаныны юсюнден окъуучулагъа видео дерсле хазырлагъандыла. Аны магъанасы - сабийле терк окъуна телефонларына келген жалгъан видео материалланы айырыргъа юйренирикдиле. Цифралы къоркъуусузлукъну жалчытыу дипфейклеге къажау дерсле биринчи классладан тебиреп бардырыллыкъдыла.

Дипфейк - ол шёндюгюлю нейросетьлени хайырланып, адамны бетин башхасына алышындырып, ауазын да тюрлендирип, сора ётюрюк хапарны видеоролик этип, Интернетде жайыуду. Анда баш жигитлеге белгили адамланы, ол санда политиклени, артистлени, спортчуланы да чыгъарадыла. Бир-бирде аманлыкъчыла муратларына жетер эм сабийлени терс жолгъа бурур ючюн, ала ол кеслери къурагъан видеогъа иги таныгъан адамны ауазын да салыргъа боллукъдула.

Белгили компания сабийлеге деп жарашдыргъан дерс мультфильмча этилгенди, ол окъуучулагъа суу тюбюнде къуралгъан Кораллвиль шахарны юсюнден жашауну айтырыкъды. Аны баш жигити чабакъчыкъ Ян жалгъан видеогъа тюбеп къалады, анга ушагъан бир чабагъ а суу тюбюнде шахарны башына чыгъып учады. Ян аны этген затларын къайтарыргъа кюрешеме дегенде, хатагъа тюберге аздан къалгъанды. Бу юлгюде окъуучула дипфейкни кертиден къалай айырыргъа боллукъларына юйренедиле эм Интернетде болгъан хапарлагъа хар заманда да ийнанмазгъа, онг бар эсе, ол билдириуню юсюнден бир-эки тийишли жерге, ышаннгылы адамгъа соруп, тынгылы хапар билирге кереклисин юйретедиле.

Бу дерсге устазлагъа болушлукъгъа методикалы материалла да бериледиле, сора кёрген затларын тюз ангылагъанларын билир ючюн, сабийлеге тест да жарашдырылгъанды. Саулукъларында къыяулары болгъанлагъа деп мультфильмни телекомментариялары (экранда болгъан затланы юсюнден къысха билдириуле) болгъан амалны да къурагъандыла.

«Сабийлени окъутуугъа жарарыкъ Яндексни ишчилери къурагъан «Цифралы ликбез» видеоролик бюгюнлюкде жалгъан хапарланы къалай билирге юйретеди. Интернетде аманлыкъчылыкъ ишле бла кюрешгенле асламысында башда сагъынылгъан дипфейк технологияны хайырланадыла, ол себепден сабийлени гитче заманларындан окъуна Интернетде кёрген затлагъа аслам эс бурмазгъа, ётюрюк хапарланы кертиден айыра билирге юйретедиле. Ийнанама, бу дерсде алгъан билдириуле окъуучулагъа харкюнлюк жашауларында, ишлеген кезиулери жетсе да, бек керек боллукъларына», - деп билдиргенди «Цифралы экономика» биригиуню таматасы Сергей Плуготаренко.

«Генератив нейросетьле айныргъа аламат онгла ачадыла, болсада аланы бир къауумла осал ниетлерин толтурургъа да хайырланадыла. Ол себепден жалгъан интеллект къурагъан затланы аманын бла игисин толусунлай халатсыз айыра билирча сабийлени юйретген бек къыйынды. Бир-бирде специалистле окъуна айыралмайдыла кертини ётюрюкден. Болсада биз, окъуучула, къоркъуусузлукъну жорукъларыны мурдорларын ангылатыргъа борчлубуз эм телефонларында болгъан, ары келген видеолагъа артыкъ уллу эс бурмазгъа юйретирге керекбиз», - деп чертгенди Яндексни информация къоркъуусузлукъ жаны бла таматасы Александр Каледа. «Цифралы ликбез» - жарыкъландырыу проектди, аны АНО «Цифралы экономика», Россейни Цифралы эмда Жарыкъландырыу министерстволары бирге къурагъандыла.

Ары кёп тюрлю мультипликационный роликле эм методикалы материалла киредиле, алада сабийлеге ангылашыныулу тилде цифралы жаны бла билимли болургъа эм кибер къоркъуусузлукъну да жорукъларын юйретедиле.