Миллет тутушуудан къыралны чемпионуна дери

Таулу халкъ аз санлы  болгъанлыкъгъа, спортда, маданиятда, адабиятда, илмуда, башха сфералада да  ариу, уллу жетишимле  бла миллетни атын белгили этген къаллай бир адамыбыз барды! Аладан бири  Беккиланы Иссаны жашы Азретди десек, жангыллыкъ тюйюлбюз. Эркин тутушуудан СССР-ни спортуну сыйлы устасы, РСФСР-ни эркин тутушуудан, самбодан СССР-ни, тутушууну миллет тюрлюсюнден Шимал Кавказны кёп кере чемпиону атын спортну тарыхына жаздыргъанды.   

Азретни сабийлиги къыйын кёчгюнчюлюк жыллагъа тюшгенди. Алай битеу сынаулагъа да къарамай, таулула, тёреде болгъаныча, кючлерин сынаргъа, сабийлени жыгъышыргъа, тутушургъа юйретгенлей тургъандыла. Азрет а биринчи жарауларын къарындашы Илияс бла бардыргъанды.                 

Кавказгъа къайтханда,  жашны   белгили тренер Башир Баготов Чегем район ючюн республикалы чемпионатха къатышыргъа чакъырады. Таулу гёжеф тенглерин барын да уллу къыйын салмай хорлап, алчы болады. Финалда уа республиканы чемпиону, аты айтылгъан гёжеф Сеф Карданов бла тюбеширге тюшеди, аны да жыгъып, биринчи эришиуден окъуна   хорлам бла къайтады.

Жашны фахмусун белгили тренер Михаил Шанибеев кёреди да, жараула этерге кесине чакъырады. Алай бла Азретге уллу спортну  кенг эшиклери ачыладыла. Ай да озгъунчу, Ставропольгъа Юг зоналы эришиулеге ашырадыла аны.  87 килограмм ауурлукъда эрише, битеу кючюн, билимин сала,   тутханын хорлап барады.  Алай бла фахмулу спортчу къыралны эркин тутушуудан жаш тёлю жыйымдыкъ командасына чакъырылады.

Къыралны ара  зонасыны биринчилигинде уа Азретни ауурлугъунда эришген спортчула къыркъдан да аслам болгъандыла. Алай финалгъа дери аны бир адам да жыгъалмайды. Ахыргъы тутушууда уа осетинли гёжеф Россейни сыйлы тренери Асланбек Дзгоевни сохтасы Геннадий Андиев бла сынайды къарыуун. 

Болсада анга очкола бла хорлатып, кюмюш майдалгъа тийишли болады.  Алай бу эришиуле таулу гёжефге жангы онгла бередиле – Совет Союзну сыйлы тренерлери  Асланбек Дзгоев бла Владимир Крутковский анга эс буруп, кеслерине аладыла. Аланы башчылыгъында Азрет  сынамын ёсдюре, бийик даражалы эришиулеге тюше башлайды. 

Арымай ишлеген, къарыуун кючлеген, жетишимлеге итиннген  жашны эслемей къоймайдыла. Жыйырма  жылында ол спортну устасы  деген атха тийишли болады, бир жылдан а СССР-ни эркин тутушуудан жыйымдыкъ командасына чакъырылады.  Анда уа онгла ахырда башхала: тренерле хар гёжеф бла энчи кюрешедиле, тутушууну жашырынлыкъларына юйретедиле. 

Азрет къыралны жыйымдыкъ командасыны санында 1961 жылда Ригада СССР-ни зоналы чемпионатында  белгили  спортчу СССР-ни чемпиону Сара бла финалда тутушады. Тренери Владимир Крутковский: «Беккиев, Сараны хорласанг, санга Москвада эсгертме салырбыз», – деп кёллендириу сёзле излегенди. Хорлам ючюн эки мазаллы гёжеф къаты кюрешгендиле. Биринчи  Сара Азретни   кётюрюп, кюйюзден бир жанына атып къояды.  Алай жууапны кёп сакъларгъа тюшмеди, Азрет аны   аркъасына салып,    къыралны чемпиону болады. 

Таулу гёжефге Тбилисиде СССР-ни чемпионатында белгили спортчу Александр Медведь бла жыгъышыргъа да тюшгенди. Бу жол да финалгъа Азрет бир кере да хорлатмай жетеди. Болсада Александр Медведьни сынауу андан уллу болуп, ол очкола бла хорлайды. 

Ол кезиуде уа СССР-де спортну жангы тюрлюсю айнып башлайды – самбо.  Тутушууну жаны бла сюйген жаш анда да кесини къарыуун сынаргъа сюйюп, 1967 жылда СССР-ни чемпионатына къатышады. Аны финалында ол кезиуде къыралны чемпиону бла эрише,  эркин тутушууну приёмларын да хайырлана, анга жукъ да къураргъа къоймай, биринчи жерге чыгъады. 

Бекки улу кесини сынауун жаш тёлюге юйретирге итиннгенди. Ол жыйырма жылны ичинде СССР-ни спортуну 15 устасын  хазырлагъанды, ол санда грек-рим эм миллет тутушуудан спортну устасы  Улбашланы Хызырны, Россейни сыйлы тренери Чапаланы Аликни,  Забакъланы Зейтунну, Оракъланы Харунну, Чочайланы Борисни, Батчаланы Муратны, Таумырзаланы Мухарбийни, Къонакъланы Салихни, къарындашла Ажоланы Асадуллахны бла Абдуллахны, дагъыда кёп башхалагъа   уллу спортха жол ачханды ол. 

 Азретни спортха сюймеклиги уа жашларына, туудукъларына да ётгенди. Сёз ючюн, туудугъу  Тамерлан баскетболдан Россейни сыйлы тренери Римма Кумыковада юйреннгенди,   аны фахмулулугъун кёрюп, Саратовда «Автодор» клубха алгъандыла. Ол командасыны санында РФ-ни чемпиону  да болгъанды.