Эки халкъны араларында шуёхлукъ

Ахыры. Аллы 29 августда басмаланады.

Алай эте, бир ауукъ заман озады. Жашла биригип, Юрийни сау этедиле. Алай, жашны акъылы энди ол суудан чыгъаргъан къызгъа кетипди. Ким болур, къалай болур дегенча соруула сагъышларындадыла. Суратады, толу хапар алады.

Оруслу жаш жашауун къутхаргъан а жыйырмажыллыкъ таулу къыз Ёзденланы Сакинат болады. Къыргъыз ССР-ны Киров атлы эл мюлк араны колхозчусу бир ненча кюнню больницада жатып, багъыу алгъанды. Аны кёре келгенлеге: «Мени жашаууму оруслу аскерчи Юрий Сутулов къутхаргъанды!» – дегенлей тура эди.

Сакинатны юйюрю, аны эшитгенлей, анасы Айшат, атасы Ёзденланы Бекмырзаны жашы Аслакку, эгешчиги Зайнаф, къарындашлары Мустафа бла Мухтар аскерчи къуллукъ этген бёлюмге келип, Юрий Сутуловну кеси юйлерине къонакъгъа чакъырадыла.

Ма энди уа Юра Ёзденлада эм сыйлы къонакъны жеринде, тёрде, олтурады. Эм аламат хантла бла сыйлайдыла, жюреклерини теренинден Айшат бла Аслакку ыразылыкъларын билдиредиле. Юраны уа, аллай ачыкълыкъгъа, жюрек ыразылыкъгъа бла халаллыкъгъа юйренмегенинден, жаякълары къызарып, уяла олтурады. Ол кюн окъуна Юрий больницагъа барады. Чекчи жаш саусузла отоууна киргенинде, саусузла, врачла да бирча, кими жатхан, кими олтургъан жерлеринден ёрге къобуп хурметлейдиле.

Таулу къыз орусча иги сёлешалмаса да, сау бол, сау бол дегенни уа айталады. Аны кёзлери ол жашха аллай бир ыразылыкъ бла къарагъан эдиле, сёзсюз да, аны не айтыргъа сюйгенин ангылагъан эди аскерчи.

Ингир ала, Юрий Ёзденланы юйюрге ыспас этип, гарнизоннга тебирейди. Аны биргесине алтмышжыллыкъ Аслакку бир атламгъа да артха къалмай барады. Жолла айырылгъан жерде уа къаты къысып къучакълайды да: «Сен энди мени тёртюнчю жашымса! Мени бла эки жашым Мустафа бла Мухтар жашайдыла, аланы сен кёрдюнг, бир жашым а Кавказдады, аты да Исмайылды. Жашауда аз тюрлю болмайды, сен бизни адресибизни жазып къой, ким биледи, амалынг болуп келалсанг, мени бек насыплы этериксе. Хайда, жаз. Къабарты-Малкъар АССР, Элбрус район, Быллым элде Виноградов атлы колхоз, Ёзденланы Исмайыл. Бизни юйню эшиклери санга хар заманда да ачыкъдыла, туугъан адамыбызгъача къууанырыкъбыз», – деп, оруслу жашны дагъыда бир кере къаты къучакълап ашырады.

Бу ыразылыкъдан толу сёзлени Юрий Сутулов туугъан Сталинградны жерлеринде эшитген а болурламы? Аскерчини бу ахшы атламыны юсюнден хапар Урюпинский районну Михайловка деген станицасына жетген сунабыз. Оруслу аскерчини атасы Дмитрий Григорьевич бла анасы Лидия Ивановна да ёхтемленедиле жашлары бла.

Бу хапар Къабарты-Малкъаргъа да жетер, ол заманда эки халкъны араларында шуёхлукъну кючюне сейир этерле.

Бу материалда биз хапарлагъан юйюрню абадан тёлюсю жашаудан кетгенди. Аланы туудукълары бюгюн да озгъан ёмюрден келген бу хапаргъа уллу сый бере айтадыла. Ёзденланы Мухтар аты айтылгъан суратчыды. Кёп болмай кесини 300-ге жууукъ ишин Элбрус районну Отарланы Омар атлы краевед музейине саугъалагъанды. Жашаууну аламат жандауурлугъун толтура, атын кёп тёлюлеге къойгъанды. Зайнаф да, туугъан жерибизге къайтхандан сора, университетни медицина факультетин бошап, тиш доктор болуп да тургъанды. Чыгъармачылыкъ жаны бла да айырмалы болгъанды, кёп кере газетледе да басмалана тургъанды. Тырныауузда жашайды.

Озгъан ёмюрден келген быллай огъурлу ыразылыкъ бизге бек хычыуун кёрюннгенди. Игилик унутулмайды!