Айныуну шартлары

Къабарты-Малкъарда быйылны биринчи жарымында социал-экономика жаны бла шартланы Шимал-Кавказстатда чыгъаргъандыла. Кёрюмдюлени асламысы бёлюмледе айныу болгъанын кёргюзтедиле.

Промышленность: ёсюм барды

Бу сферада ёсюм иги болгъанын белгилерчады. Промышленность производствону индекси, озгъан жыл бла тенглешдиргенде, 108 процент болгъанды. Ол а экономика айнып баргъаныны белгисиди.

Мында баш жерледен бирин (112,9 процент бла) жарашдырыучу производствола аладыла. Алыучулагъа уа 26,8 процентге аслам товар жиберилгенди; аланы багъасы 35,7 миллиард сомгъа жетгенди (былтырны бирини жарымындан 22,6 процентге кёп). Ол а предприятияла къуру чыгъарыуну угъай, сатыуну да тири бардыргъанларын кёргюзтеди.

Жер тюбюнде байлыкъланы хайырланыуда ёсюм кёп къалмай 1,5 кере болгъанын тохташдыргъандыла ведомствода. Алыучулагъа да 44,7 процентге аслам продукция жиберилгенин чертгендиле.

Таза суу бла жалчытыу, кир-кипчикни ташыу ишледе ёсюм - 14,3, электрокюч, газ эмда жылыу бла жалчытыуда уа 10,8 процент болгъанды.

Эл мюлк: регионну таянчагъы

Бу бёлюм Къабарты-Малкъаргъа эм магъаналыды дерчады. Сагъынылгъан кезиуде 18,8 миллиард сом багъасына продукция чыгъарылгъанды. Ол а 2024 жылны тийишли кезиуюнден эсе 4,6 процентге кёпдю. Биринчи июльгъа дери мюлкледе 5,1 минг гектардан битеу да 6,5 минг тонна мирзеу, 3,5 минг гектардан а 7,8 минг тонна тахта кёгетле жыйгъандыла.

Малчылыкъгъа энчи эс бурургъа тийишлиди. Малланы, ол санда ийнеклени саны кёбейип  279,2 эмда 141,6 мингнге жетгенди. Къойладан бла эчкиледен а 443,8 минги барды. Тууар малланы ючден экиси иелиледиле, къойла бла эчкилени эмда юй къанатлыланы асламысы уа эл мюлк организациялада кечинедиле.

Мюлклени барында да (сау ауурлукъда) 58,9 минг тонна эт чыгъаргъандыла, 253,1 минг тонна сют саугъандыла эмда 106,3 миллион тауукъ жумуртха жыйгъандыла.

Къурулуш, жумушла, финансла

Быйылны биринчи жарымында Къабарты-Малкъарда 13,87 миллиард сом багъасына (4,1 процентге аслам) къурулуш ишле тамамланнгандыла. Битеу да 314,2 минг квадрат метр жашау журтла ишленнгендиле, аладан хайырланыугъа 10,4 процентге кёп берилгенди.

Жылны аллындан башлап 17 кёп фатарлы юй ишленнгенди, адамла да кеслери къыйынлары бла 2113 юй сюегендиле.

Жумушла бла жалчытыу эмда финансла бёлюмле да иги кёрюмдюле бла къууандырадыла. Сёз ючюн, хакъ тёленип 10,7 процентге аслам (38,1 миллиард сомгъа) жумуш берилгенди, аладан 71,4 процентин гитче предпринимательство бла кюрешгенле жалчытхандыла. Розница сатыу-алыу а 6,2 процент къошуп, 123,8 миллиард сомгъа жетгенди. Финанс эмда страховой сферала уа 3,3 кереге кёбейгендиле. Дагъыда къонакъ юйле эмда жамауатха аш этиу: туризм айный баргъаны себепли ала да 1,9 кереге ёсгендиле.

Социал бёлюм: къолайлыкъны игилендире

Экономиканы айныуу адамланы жашауларына да татымай къалмайды. Айлыкъланы орта ёлчеми 52,1 минг сомгъа жетгенди, аны керти даражасы уа, инфляцияны да алып тергегенде, 1,6 процент къошханды.

Июнь айны ахырына тёленмей къалгъан иш хакъла болмагъаны да ахшы белгиди. Бу шарт регионну экономикасы ышаннгылы болгъанын кёргюзтеди.

Багъаланы ёсюуюн ачыкълагъан индекс а 109,6 процентди.

Транспорт: жюкле азыракъ, пассажирле уа кёбюрек

Гитче предпринимательствону къошмай тергегенде, улоула бла быйыл ал беш айны ичинде 136 минг тонна жюкле ташылгъандыла. Ол былтырны тийишли кезиуюнден 12,4 процентге азды. Пассажир транспорт бла уа алты айны ичинде 14,4 миллион инсанны ташыгъандыла - ол 3 процентге кёпдю.

Саулай айтханда, 2025 жылны биринчи жарымы бизни республиканы экономикасына хайырлы болгъанын белгилерге тийишлиди.