Сакъатлагъа къаллай тёлеуле бериледиле?

Инсан сакъат болгъаны официальный халда тохташдырылса, анга битеу тийишли тёлеуле берилликдиле. Аланы ёлчеми уа сакъатлыкъ къауумгъа, урунуу стажгъа, талай башха шартлагъа кёре болады, дегендиле Къабарты-Малкъарда МФЦ-да.

Алагъа тёлеулени ма быллай тюрлюлери барды:

- Социал пенсия. Аны урунуу стажлары болмагъан сакъатлагъа эмда сакъат сабийлеге, туугъандан окъуна къыяулу болгъанлагъа тёлейдиле.

- Страховой пенсия. Бир кюн окъуна урунуу стажы болгъан сакъат инсаннга бериледи.

- Къырал пенсия. Талай къауум инсаннга бериледи, аланы стажлары неллай бир болгъанына да къарамай.

- Хар ай сайын берилген тёлеу эмда социал жумушла. Битеу сакъатлагъа эмда саулукъларында чекленнген онглары болгъан сабийлеге тёленеди.

- Социал (къошакъ) тёлеу. Жашау этерге жараулу ахчадан аз алгъан пенсиячыланы барына да бериледи. Аны ёлчеми эмда излемлери адам жашагъан регионнга кёре башха-башха боладыла.

Сакъатлагъа тёленнген пенсияланы 2025 жылда ёлчемлери

Социал пенсия, башында айтханыбызча, урунуу стажлары болмагъан сакъатлагъа эмда сакъат сабийлеге, сора туугъандан окъуна къыяулу болгъанлагъа тёленеди. Аны ёлчемлери (район коэффициентлени тергемей):

- туугъанлай I къауум сакъат болгъанлагъа эмда сакъат сабийлеге - 21 177,59 сом;

- I къауум сакъат болгъанлагъа эмда сабийликден бери II  къауум сакъатлагъа - 17 648,24 сом;

- II  къауум сакъатлагъа (сабийликден аллай болгъанланы санамай) - 8 824,08 сом;

- III  къауум сакъатлагъа - 7 500,53 сом.

Страховой пенсия уа хар инсаннга да энчи тергеледи, кеси да ма бу затлагъа кёре болады: стаж, пенсия балла, сакъатда иждивенияда неллай бир адам тургъанына, Къыйыр Шималны регионларында неллай бир заман жашагъанына эмда анда уруннган стажына.

2025 жылда бир пенсия баллны багъасы 145,69 сомду.

Иждивенецлени, район коэффициентлени, стажны да тергемесе, быйыл эм азындан ма быллай бир тёленеди:

- I къауум сакъатлагъа - 18 745,06 сом;

- II къауум сакъатлагъа - 8 728,73 сом;

- III  къауум сакъатлагъа - 4 364,37 сом.

Къырал пенсия (сакъатлыкъ бла) адамны усталыгъына, ишчи даражасына, къайсы къауум сакъатха саналгъанына эмда ол анга не сылтау бла берилгенине кёре тергеледи. Аны социал пенсияны базовый ёлчемин - 7 689,83 сомну алып алай тергейдиле. Иждивенецле ючюн къошакъны эмда район коэффициентни эсге алмай санагъанда,  ол ма быллай бир болады:

- Аскерчи сакъатлагъа (I, II, III къауумла) – социал пенсияны ёлчеминден 150-300 процент;

- Радиация эмда техноген хата-палахла сынагъанлагъа - социал пенсияны ёлчеминден 125-250 процент;

- Уллу Ата журт урушха къатышханлагъа - социал пенсияны ёлчеминден 150-250 процент;

- Блокада Ленинградда жашагъанлагъа - социал пенсияны ёлчеминден 100-200 процент;

- Сакъат космонавтлагъа (I, II, III къауумла) – алгъан тёлеулеринден 50-85 процент.

Хар айлыкъ тёлеуню (ЕДВ) Россейни Социал Фонду гражданланы талай къауумуна береди. Анга сакъатла, ветеранла, радиациядан хата кёргенле эмда башха льготникле тийишлидиле. Берилген социал жумушланы санамай,  аны 2025 жылда ёлчемлери:

- I  къауум сакъатлагъа - 5 830,70 сом;

- II  къауум сакъатлагъа - 4 164,04 сом;

- III  къауум сакъатлагъа - 3 333,34 сом;

-  сакъат сабийге - 4 164,04 сом.

Бу тёлеуню ёлчеми сакъатлыкъ къауумгъа, сора ол инсан социал жумушланы не халда алгъанына кёре болады. Адам экинчисин ахча бла алыргъа сюе эсе, аны бу тёлеуге къошуп берликдиле. Аллай жумушланы багъасы быйыл 1 февральдан башлап бир айгъа 1 728,46 сомду.