ЖОЛДА КЕЛЕ

Поездда келеме. Эки кюн бла жарым ётдюрлюкме жолда. Тёрт адам болабыз купеде. Къол хуржунумдан планшетими чыгъарама, алай электрон китапны эки-юч бетин окъугъанымда да, эсим тёгерекге кетип, анда тохтамайды. Болмазын билип, аны жастыкъ тюбюне сугъама. Тауча сёлешедиле сора, къайры кетейим?

– Э къыз, Ариука, сокъур этесе эки кёзюнгю, китапха аралып. Окъумагъанла уа жашамаймыдыла? Иги да жашайдыла. Ким да сукъланырча окъуна жашайдыла, сабийли, юйюр-бауур болуп, – деп урушады тюбюнде тапчанда олтургъан тиширыу мени бла тенгшиде жатхан къызына. 

Ол а кюледи, башындан къарап:

– Эрге баргъан бусагъатда, ол – космосха учханча, бир ажайып затды, анам. Неда… кеси аллына болуп къалады, сен жукъ да билмей тургъанлай. Неда кёп ишлерге керекди, эрге барыр ючюн. Мен а… арыгъанма, ишлерге сюймейме.

– Бош сюймейсе, – дейди анасы къаты ауаз бла. – Тюш бери, бийче! Бир зат къап, сизни уллулугъугъуз!

– Барсам, аллай жашха барлыкъма… – деп жырлай, Ариука, керти да ариука, бийик жеринден энишге сылжырайды. – Сюймеклик таурухлада къалгъанды. Бусагъатда къошда туруп, тансыкълыкъларын алалмай, бийчелерин эркелетгенле жокъ-ду-ла!

– Сора къайдан табайыкъ санга дуниядан къуругъан къошну, къошчуну да? – дейди анасы. – Хау, Магадан неда Мурманск къошдан жууукъ болурла.

– Магадан дегенлей, билесе да, Асиятны баш иеси анда ишлейди. Хар келгени сайын тюеди ол жазыкъны. Мен да алай болсаммы сюесе?

Анасыны соруулу къарагъанына да эс бурмай:

– Жарлы Асият бояу жетишдиралмайды бетинде кёгерген ызларын жабаргъа. Аллай эр неге керекди? Мен, ма алгъынча, къошдан келип, къаймакъ саугъасын да жашыртын берип, ариу айтхан жашха барлыкъ эдим эрге. Асиятча уа… – дейди Ариука, бурунун чюйюре.

– Къалай суна эдинг да?! Татлыны сюйген ачыны да билирге керекди. Тюе эсе уа, ол аманмыды?! Къызым, мен санга айтайым, сен да айт Асиятха – тиширыуну эри уруп ачытхан жери жаханим отунда кюймейди дейдиле. Насыплы окъунады Асият.

– Къой-къой, анам, биз бир бирни ангыларыкъ тюйюлбюз. Кел, андан эсе карт ойнайыкъ.

– Аны уа энди не деп айтаса? Ауузуму жабаргъамы? Биллигинг келе эсе, бусагъатда адамланы асламысы шахмат ойнайдыла.

– Андан эсе уа, ашыкъ оюн игиди. Нек десенг, шахмат ойнагъанда, адамны акъылы бла бирге бар хыйласы да уянады, ашыкъла уа, къадар кеси буюргъанча, насыбынга кёре тюшедиле.

– Насыбынгамы?!

– Насыбынга… Къайдан келгенин, къайры кетгенин да билмезсе. Излеб а айланаса жашау узуну.  Ма атамы бла сени алайыкъ. Къалай насыплы эдинг сен, эрге бара туруп! Ещё бы – къаллай кишиди атам! Энди уа насыпсызса, къызынг юйде къалып турады.

– Аны тиледиле, алдыла, муну да тиледиле, алдыла. Сени уа излеген да жокъ, тилеген да жокъ…

– Тилеген а дейсе! Хы, анам, бир тюш кёргенме да, аны санга айтайым деп тура эдим. Билетсиз метрода бара тургъанымлай, мени бир къара киши, негрли контролёр тохтатады да, къоркъама. Ол а ол боюнуна тагъылып тургъан артмакъдан бир ариу француз духла чыгъарып береди. Сора билет да Франциягъа.

– Бергени игиди. Алай, ол къара болгъаны аманды. Алмасанг эди да аны духларын да. Хау, Франциягъа бармасанг а… Ой кюнюм, анда да къараламы жашайдыла?

– Тюшдю дейме да. Жашамай а, ала къайда да жашайдыла. Тюнене кече кёрген тюшюмде уа эки бай, ариу, патчах сыфатлы французлу бизге къонакъгъа келип тура эдиле. Бири ары алып кетейим дейди манга, бири мында жашайыкъ дейди.

– Не дединг да?

– Не айтыргъа билмей, уянып къалдым.

– Ой, сен телини! Ауузунга бир акъыллы сёздамы келмеди?!

– Сен а тилемейдиле дейсе…

Къучакълашып, терезеге къайрайдыла экиси да. Анда уа учадыла акъ къайын терекле, гюллю сабанлыкъла, бизни ызыбыздан жетерге сюйюп.

Къаллай сейир адамланы таныйса, поездда бара. Ариука уа. ариудан сора да,  бир акъыллы къыз кёреме. Мен аны алай сюйдюм! Аны анасы манга къайын ана болса, атым бек иги шахматистге чыкъгъанлыкъгъа, сюйюп къытдыра турлукъма анга. Ай, бир къош къаймакъ къайдан табайым ансы…