Маданият

1922 жылда Черек районну Къашхатау элинде Уяналаны  Баттал бла Бицагъа ючюнчю бала туугъан эди - Валентина. Андан сора да,  бу насыплы юйюрню  дагъыда беш сабийи болгъанды. Жашла  ёсюп, тынгылы къуллукълада ишлегендиле. КъМАССР-ни Баш Советини Президиумуну башчысы Уяналаны Чомайны адамла бусагъатда  да уллу жюрек ыразылыкъ бла эсгередиле.

Бир абыннган минг сюрюнюр дегенлери керти болур. Аны тюз да сибиртки жонгурчханы элтгенча, тюз да жел салам чачханча этген эди къадар. Къадаргъа уа не мадар, бир кёз он кёз кёргенни кёрген, бир къулакъ он къулакъ эшитгенни эшитген заманлада?

Бизни игилерибизни унутургъа эркинлигибиз жокъду, аны себепли кезиуден- кезиуге аланы атларын сагъынып, хурметлегенлей турабыз. Ол бек игиди, нек дегенде адамны аты сау къадарда, ол да жашап тургъанчады. Суратчы Къырымшаухалланы Хамзат да бек фахмулу инсанларыбыздан бири эди. Аны жашау жолуну, чыгъармачылыгъыны юсюнден газетде бир кере айтылып къалмагъанды. Бюгюн а биз алгъын жыллада КъЧР-ни халкъ поэти Сюйюнчланы Азамат аны юсюнден жазгъан материалны эсгерип, аны хазырлагъанбыз басмагъа.

Бир шахарда бек аламат мэр бар эди. Ол хар жылдан шахарда жашагъанланы жолларын тап этип, иш хакъларын кётюрюп тургъанды, медицина, окъуу жанына бла да ахчаны эркин бёлдюрюрге кюрешгенди.  Болса да, жылдан-жылгъа адамла огъурсуздан-огъурсуз бола баргъандыла.

Илмуланы бла искусстволаны миллет Чуваш академиясыны академиги Айрат  Галимзянов Шаман тюрк миллетлени тепсеу санатлары къалай айныгъаныны, алада хар къымылдау къаллай магъананы тутханыны юсюнден жазгъанды, ишине уа «Шаман къымылдауладан къамала бла джигитовкагъа дери» деп атагъанды.

Къулий Къайсын атлы  Малкъар къырал драма  театрны директору, КъМР-ни  халкъ  артисти Жангоразланы Мажит  озгъан жылда театрда бардырылгъан ишни юсюнден айтханды эм  халкъны келе  тургъан Жангы жыл бла алгъышлагъанды.

Тау ауузлада айтылгъан бир-бир диалект сёзлени ангыламай да къояргъа боллукъду. Халкъда аллай айтыу жюрюйдю: «Кюрегими да алып, атына да беккяхын атап тура эди», - деп.

Бюгюнлюкде сабийлеригизге ёз тилибизде жомакъла окъуймусуз? Ма биз да сизге юч айыуну юслеринден бир жомакъны саугъа этерге сюебиз. Аны аммаларыбыз туудукъларына сюйюп айтхандыла. Орус халкъ жомакъгъа кёре къуралгъан хапарчыкъ, шёндюгю жашчыкълагъа бла къызчыкълагъа да сейир болур деп ышанабыз. 

Кенг, жарыкъ,  къышда да жууунургъа жарарыкъ  бассейн ишлер муратыбыз бар эди. Халибиз алай эди – абаданла этерле неда болушурла деп излемей кесибиз этерге. Ол сагъышда  муратыбызны ахырына жетдирирге, тап жер тапдыкъ.

Биз бюгюн сизни кёнделенчи Батырбекланы Аминатны чам хапарлары бла шагъырейлендирирге сюебиз. Ала жашаудан алыннганлары себепли, бир къауумла аны жигитлеринде кеслерин танырыкъ да болурла, башхалары кюлюрле, ючюнчюлери уа - сагъышланырла.