Маданият

РФ-ни сыйлы скульптору Кърымшаухалланы Хамзатны деменгили чыгъармаларын танымагъан миллетибизде хазна адам табылсын. Аладан экиси уа «Бушуулу таулу» («Скорбящий горец» 1968ж.) эм «Таулу къыз» («Горянка» 1966ж.) Кёнделеннге эм Къарачай шахаргъа кирген жерледе орнатылыпдыла. Ала ары келген къонакълагъа тюбейдиле. Быйыл а «Таулу къызгъа» 60 жыл болады.

Биттирланы Асият Тырныауузну 5-чи номерли гимназиясыны малкъар тилден бла адабиятдан устазыды. Ол абадан класслада окъутхан устазлагъа болушлукъгъа адабият дерсине хазырлагъан материалын бизге жибергенди. Биз да аны басмалай, кёпле хазыр иш бла хайырланырла деп умут этебиз.

Таулу халкъда кёп таурухла, жомакъла, жырла жюрюйдюле, ол бизни миллетибиз не заманда да сёзге уста болгъанын кёргюзтеди. Жарсыугъа, аланы заманында жазгъанла, китаплагъа жыйышдырып, басмалагъанла бек аздыла. Аны хатасындан кёп затыбыз унутула барады. Болсада, алыкъа бардыла халкъда эшитгенлерин жазгъанла. 

Алыкъа къызыу да хорламагъан, сууукъ да кетип къалалмагъан май айда ара шахарда окъугъан къызыма барып, къайтып келе, поездда тюбеген эдим мен анга. Жаланда бир ыйыкъгъа кетген эсем да, бусагъатда элим чагъып, къалай ариу болуп тургъаны кёз аллыма келе, жюрегим къууанчлы, кёлюм кётюрюлюп. алай эди халым. Туралмаучума башха жерде кёп.

Бу кюнледе Мёчюланы Кязим атлы маданият фондда белгили жырчы, Къабарты-Малкъарны, Ингуш Республиканы да сыйлы артисти Мусукаланы Руслан бла тюбешиу болгъанды. Тюбешиуню  фондну директору,  Аппайланы Лариса бардыргъанды. Ары келгенлени араларында маданият ишчиле, журналистле, врачла, депутатла, студентле да бар эдиле.  Онлайн халда уа тюбешиуге башха жерледе жашагъан жерлешлерибиз да къатышхандыла.

Уллу Ата журт урушда алыннган Хорламны кюнюнде, саулай да май айда, жигитлени, хорламгъа юлюш къошханланы эсгериу адетди. Ол жылла къаллай бир узакъ бара барсала да, аллай бир жууукъ бола барадыла жангы тёлюлеге аланы сыйлы атлары.

Къол усталыкъ жаны бла халкъыбызда къаллай бир хунерли адам болгъанын тюрлю-тюрлю кёрмючледе кёрюп, санагъат (ремесло) миллет хазнабызны элпеклигине къууанмагъан жокъду арабызда. Агъачдан, жюнден, темирден, топуракъдан… Ненча тюрлю сейир зат этедиле устала! Бюгюн, хар кимни тамырларына сейири ёсе баргъанда, эрттеги усталыкъларыбызны жангыртыу жангы, магъаналы атламла этдиреди.

Эрттенликде эртте, Майрусхан юйден чыкъгъанда, къар жауа тура эди. Иги къалын къар. Ийнек сауучу заманындан юйренип къалгъанды да, намаздан сора жатып туралмайды. Аны юсюне туудугъу узакъ шахаргъа окъургъа кетгенли, юйде бир зынгырдауукъ шошлукъ орналгъанды да, анга чыдагъан къыйынды. Эшикде уа – дуния кенги.

 Къара-Суудан Жаболаны Арсен жамауатха «Иман» жырчы къауумда жырлагъаны бла белгилиди. Къауум 90-чы жылланы ахырында къуралгъанды, бюгюнлюкде халкъ сюйген кёп жырчыла аны санында болгъандыла.

«Заманны» бетлеринде миллетибизге тёрели болгъан оюнла бла шагъырей этиуню андан ары бардырабыз. Басмаланнган материалланы асламы эр киши оюнланы юслеринден болгъанларын эслеген болурсуз. Бу жол а къыз тиширыула къаллай оюнла бла жубаннганларыны юсюнден айтыргъа сюебиз. Аладан биринчиси «Бешташды». Аны манга ыннам да юйретгени  эсимдеди.