Маданият

Жаныуарла гумхотларын жерге ийип, бир бири ызларындан тизилишип, жууукълашып келедиле. Не этерге билмейме. Ала иги да жууукълашханда, асыры амалсыздан, ачы-ачы къычырдым. Ол кезиуде адамла аллай бир къоркъуп тургъан жаныуарла жан-жанына къачдыла.

Бусагъатда жаш тёлюню, сабийлени да сейирлери неге болгъанын кертиси бла тохташдыргъан къыйынды. Къаллай китапла окъугъанлары, жашаугъа кёз къарамлары да белгисизди. 

Муратыма бир атлам этдим деп къууанама. Окъууну ючюнчю жылында белгили композиторланы макъамларын согъаргъа буюрадыла. Андан сора махтаулу студентлени санында айтыла башладым.

Шыкъыда жашагъанды Миналдан эртте. Анда туугъанды. Мамма уа – Бызынгыда. Дуния башында Шыкъыдан ариу жер болмагъан сунадыла ол эллиле. Кёрген а этгендиле, тенглешдирирге да боллукъдула. Кёп кёргендиле, керегинден аслам окъуна. Жер да, жол да.

Кёп болмай Роспатентде регистрацияны ётгенден сора, къой жюнден жарашдырылгъан  таулу кийиз Къабарты-Малкъарны регионал брендлеринден бирине саналгъанды.  

Айшат баш иеси ёлгенден сора эки жашын кеси ёсдюрген эди: Алийни бла Асхатны. Аланы аталары Тенгиз элде саусузланы кырдыкладан дарманла этип багъып тургъанды. Асхатчыкъ гитчелигинден окъуна анга кырдыкла жыяргъа болушханды. Тенгиз аны багъыу ишге фахмусу боллугъун ангылагъан эди. «Сен да мени жолуму сайласанг, усталыгъым жетинчи тёлюге ётерикди. Атам, аппам, аппаны атасы – барысы да кюрешгендиле бу жандауурлукъ иш бла», - деген эди.

Ёмюрлюкдю поэзия, аны къурагъан шайырланы атлары да алай. Заман бара баргъанлыкъгъа,  биз аланы чыгъармаларына къайтханлай турабыз. Нек?! Алада ёмюрлюк жашау къыйматла, жашау соруула, жарсыула жашагъанлары ючюн.

Халкъыбызны теренден келген аламат адет-тёрелери аны байлыгъыды дерге боллукъбуз. Аланы араларында сабийле бла байламлыла уа бютюнда сейирдиле. Къарачай-малкъар халкъ жангы жан туугъанына энчи магъана бергенди, сыйын кёргенди. Аны бла байламлы кёп аламат тёреле къуралып, жашаугъа сингнгендиле.

Осетин халкъны аламат назмучусу, аны жазыу мурдорун салгъан Коста Хетагуров 1859 жылда Шимал Осетияда Нар деген тау элде туугъанды. Кязимден жарым жылгъа кичи. Оюмлары уа – бири бирине ушап!

Бирде бош затчыкъгъа окъуна сёз устала чам жыр тагъарла да, ала уа, жигитлерин хиликкя эте, кёп жылланы халкъ ауузундан кетмей турурла. Андан къоркъуп, эл жырлыкъ болмайыкъ деп, адамла бет жоярыкъ, айыплы ишледен кери тургъандыла, кеслерин сакълагъандыла.