Тиширыуну жюреги излеген айбатлыкъ

Адам улу не заманда да ариулукъгъа итиннгенди, аны багъалай да билгенди.  Бу кеси да терен магъананы тутхан ангыламды. Уллу акъылманла айбатлыкъны жорукъларыны, аны жашырынларыны юсюнден ёмюрледе да сагъышланнганлай келедиле.  Алай тамашагъа уа не заманда да санда- чархда симметриялыкъ бла жашау кёплюкде инсанны къылыкъ энчилиги, жюрек оту саналгъанды. Хар тёлюню, ёмюрню бу жаны бла кесини юлгюсю. Бек биринчиден а, ол тиширыу бла байламлыды.  Ариулукъну халкъла аралы кюнюню аллында аны юсюнден хапар бардырыргъа излегенбиз.

Буруннгулу Египетде субайлыкъгъа табыннгандыла. Уллу къаралдым кёзлери бла толу эринли тиширыула, кёз башларын къара карандаш бла ызлап, чачларын бийик  жыяргъа излегендиле. Ол аланы  иничке сапда чайкъалгъан ачылмагъан гюлге ушатханча суннгандыла. Кёз гинжилери уллуракъ кёрюнюрча уа,  ала мынгылан наныкъны (белладонна) суун тамдыргъандыла.  Багъыр ташны (малахит) ууп, тырнакъларын бла аякъ балакъларын жашилге боягъандыла.

Жыл санлары жетген тиширыула чачларын къара бугъаланы жауундан бла къаргъаны гаккыларындан хазырланнган затла бла ышып тюрлендиргендиле.

Буруннгулу Къытайда уа ариулукъну юлгюсюне гитче аякълы алаша бойлуланы санагъандыла. Туугъандан сора бир кесек заман озгъанлай, къызчыкъланы аякъ балакъларын, къаты къысып, ёсерге къоймагъандыла. Тиширыула бетлерин чыммакъ этип, жаякъларын къызартып, къашларын иничке ызлап, тырнакъларына да къып- къызыл тюрсюн алдыргъандыла. Тырнакъланы юсюнден айтханда, эрттегили къытайлылада аланы узун ёсдюрген бийик даражалылыкъны белгиси болгъанды. Ариулай, тазалай  сакълар ючюн а, бармакъ къыйырларына бай жасалгъан оймакъчыкъла кийгендиле.

Японияны къызлары да къытайныкъылагъа ушагъандыла,  алай была къашларын жюлюп, аланы орунларына уа къара тамгъала салгъандыла. Чачларын ариу жылтыратыр ючюн а анга ёмюр отну (алоэ) суун сыгъып жакъгъандыла. Феодал Японияда эрге чыкъгъанланы тишлерине къара лак жакъгъандыла.

Алгъыннгы Грецияда уа адамны юйретиуде, эстетика кёз къарамлада да   физический культура бла жараула магъаналы жерни алгъандыла. Греклиледе ариу санны- чархны юлгюсюне Афродитаны (Венераны) скульптурасы  саналгъанды. Ол жорукълагъа кёре,  къызны ёсюмю 164 сантиметр, ёшюню – 86, бели – 69, жан сюеклерини уа 93 сантиметр болургъа тийишли эди. Айбатлыгъа тюз буруну, кёзлери бир  бирден узакъда, ауузу да уллуракъ болгъан бет саналгъанды.  Сары шинли,  кёк кёз, жылтырагъан терили адамла модада болгъандыла.  Бетлерине акълыкъны берир мурат бла бай юйюрледен гречанкала белилала сюртгендиле,  энчи эссенцияны кюйдюрюп, кёзлерин аны къарасы бла ызлагъандыла. Къолайсызыракъла уа гаккыла бла басылгъан арпа тылыдан маскаланы хайырланыргъа угъай демегендиле.

Римлилени патчахларыны  юй бийчелери уа,  терилерин  таплай сакълар ючюн  сют башны,  уютулгъан сютню да унутмагъандыла.  Жолоучулукъгъа чыкъгъан заманларында уа биргелерине эшеклени да элтип болгъандыла. Ала, бу жаныуарланы сютлерин саууп, анга кирип жууунургъа бек сюйгенлери себепли.

Римлянкала чачны тюрсюнюн сарыгъа бургъанны жашырынлыгъын да билгендиле. Ала, эчки жауну чынар кюйдюрюлген кюл бла  къатышдырып,  башларына жагъып, кюннге чыкъгъандыла. Нек дегенде акъсылдымгъа тартхан женгил бурмала ол заманны модасына келишгендиле. 

Рим цивилизация чачылгъандан сора аскет культ башланнганды. Орта ёмюрледе санны -чархны ариулугъуна табыныу  къарыусуз адамны гюнахына саналып тебирелгенди. Алай бла тиширыула эркин, кёп къатлы этекле, жыйрыкъла кийип башлагъандыла, чачларын да энчи бёркчюкле тюбюне жыйып букъдургъандыла. Буруннгу кезиуледе айбатлыкъны белгилеген жорукъла ахырысы бла да унутуладыла.

Возрождение  ёмюр а бу жаны бла  кесини энчи излемлери бла жетгенди. Уллу поэтле  Данте, Боккаччо, Петрарка эм башхала акъ тери къызлагъа мархабат жырла такъгъандыла. Ол кезиуде ариулагъа узун боюнлу, бийик мангылайлыла саналгъандыла. Бу жорукълагъа бойсуна, тиширыула, бетлерин ёререк кёргюзтюр умут бла,  къашларын жулкъуп, чачларыны ал жанларын жюлюгендиле, боюнларын узунуракъ сундурур ючюн а желкелеринде тюклени жокъ этгендиле.

Рококону ёмюрюнде модагъа бек бийик причёскала киргендиле. Аланы жарашдырыргъа темир чыбыкъланы, къуршоуланы,  жибек тасмаланы хайырланнгандыла. Парикмахер искусствону бу тюрлю тамашалыгъы асыры багъа болгъаныны сылтауундан адамла, бетлерин, къолларын одеколон бла ышып, жыйылгъан чачларын а ыйыкъла бла тарамай, жуумай тургъандыла. Сёзге, Испанияны патчахы Изабелла Кастильская бир жол былай айтханы тарыхда къалгъанды: «Жашагъан дуниямда эки кере жуууннганма – туугъанымда эм той кюнюмде». Францияны патчахы Людовик XIV толусунлай юсюн- башын суу бла жаланда жаз башында тазалагъаны белгилиди.

Бизни ёмюрледе уа ариулагъа  романтикалы сыфатлы, гинжибет тиширыула саналадыла. Ёсюмлю, арыкъсуу, кенг инбашлы, иничке белли гитче жан сюекли къызла, подиумлада юлгю болуп, бюгюннгю моданы, айбатлыкъны белгисине тергеледиле.  

Жангуразланы Нажабат хазырлагъанды.
Поделиться: