Таулу къобуз согъулгъанды, ариу жырла жырланнгандыла

Черек районну Къашхатау элини Маданият юйюню сахнасында озгъан шабат кюн  Кавказ миллетлени  халкъ инструментлерин согъууну «Жырла, къобузум»  деген экинчи регионла аралы  фестиваль эмда  сегизинчи «Нарт оюнла» бардырылгъандыла. Бу  ишле къарачайлыланы бла  малкъарлыланы  тёрели маданиятларын  айнытыугъа эмда сакълаугъа бурулупдула. Проектлени  башламчысы  «Къайсыннга жюз атлам» фондну башчысы Тетууланы Хадисди.

Фестивальгъа къатышырыкъла,  ол башланырдан иги кесек алгъа келип,  сахнагъа кеслерин жарашдырыр къайгъыда эдиле. Бирлери къобуз тарта, башхалары тепсей, ючюнчюлери жырлай хазырланып кюреше эдиле.
Маданият юйде сууукъ болгъанына да къайгъырмай, къашхатаучула, районну башха эллерини келечилери да  кёп санда келгендиле. Фестивальны Къашхатауну  «Къууанч» юлгюлю сабий  ансамбли  тёгерек тепсеу  бла ачады.  Байрамны  белгили жырчыбыз  Кючюкланы Аслан бла Къулийланы Къайсын атлы Малкъар къырал  драма театрны артисткасы Алтууланы Халимат бардыргъандыла. Ала проектге жаланда бизни  республиканы  угъай,  Къарачай-Черкесни, Шимал Осетия-Аланияны, Дагъыстанны, Туркменистанны  окъуна да фахмулу  музыкантлары къатышханларын билдиредиле.

Ызы бла сахнагъа Черек районну администрациясыны башчысыны орунбасары Улбашланы Сахадин, спортну сыйлы устасы,  КъМР-де Альпинизм  федерацияны таматасы, дунияда бек бийик таугъа – Эверестге - ёрлеген  Ёлмезланы Абдул-Халим,  Тетууланы Хадис, Дагъыстандан келген къонакъ,  Россейни Жазыучуларыны  союзуну члени, поэт Салимет Майлыбаева да  чыгъадыла. Улбаш улу фестивальгъа къатышханланы, къараучуланы да алгъышлап, биринчилерине жетишимле, экинчилерине уа зауукълукъ табыу тежегенди.

- Бу сахнада тепсерикле, жырларыкъла,  согъарыкъла  да миллет тёрелени сакълаугъа кеслерини тийишли юлюшлерин къошхан адамладыла. Ма бюгюн бу  залда олтургъан жашла бла къызла, алагъа къарап, бу кюнлерин  унутурукъ тюйюлдюле.  Быллай ишлени баш магъанасы ма олду.  Ала  биз  адет-тёрелерибизге сакъ болургъа кюрешгенибизге, алай эсе уа, ала жашарыкъларына, жашнарыкъларына шагъатлыкъ этедиле, -дегенди.

Андан сора Сахадин Азнорович академик Залийханланы Михаилни Москвада юбилей жыйылыуда айтхан сёзлерин эсгергенди. «Советлени юйюнде академикни юбилейин белгилей эдиле. Сёлешгенлени хазна къалмай барысы да, анга айланып, бу гитче халкъны келечисиди деп кёп кере къайтара эдиле. Баям, ол сёзле аны жюрегине жетген болур эдиле, Михаил Чоккаевичге сёз бергенлеринде, ол былай айтады: «Россейде гитче халкъла жокъдула, хар къайсы да бек уллуду эмда аны деменгилилиги кючлю Россей бла байламлыды. Хау, биз аз санлыбыз, алай гитче уа тюйюлбюз».
Дагъыстан Республиканы Ногъай аулакъларындан салам келтирген Салимет  Тетууланы Хадис малкъар халкъны керти патриоту болгъанын чертип, анга китапларын саугъа этгенди. «Бизни бери келгенибизни магъанасы малкъар, ногъай, къарачай халкъланы араларында байламлыкъланы бютюн кючлеудю. Аны себепли сиз ногъай тилни эшитсегиз да ыразы эдим», -деп, назмусун айтханды.
Тетуу улу уа келген жамауатха, бютюнда бек къонакълагъа, ыразылыгъын билдиргенди. «Битеу быллай башламчылыкъларыбызны мураты - маданият хазнабызны байыкъландырыуду, къарачай-малкъар халкъны хунерлилигин, ниет байлыгъын кёргюзтюудю. Бюгюн айтылгъан тамбла эшитилир деген оюмдабыз. Энди сахнагъа чыгъарыкъла бир бирлери бла эришген угъай, кеслерини фахмуларын асламлагъа кёргюзтюрюкдюле. Алай бла уа  миллетибизни усталарын танытырыкъбыз. Быллай фестивальла фахмулуланы ачыкълаугъа себеплик этедиле, алай эсе уа, магъаналыдыла», - дегенди.
Ёлмезланы Абдул-Халим а Къашхатауда жашагъанланы барын да шуёху Локияланы Батталны жашы Каманчини бетинден хурметлегенин билдирип, байрамгъа да уллу ыразылыкъ бла къатышханын чертгенди. «Бизни миллетде къобузчуланы багъалау бурун заманладан бери келеди. Аны уста сокъгъанла да не заманда да кёп болгъандыла. Бюгюнлюкде да, насыпха, аллай жашларыбыз, къызларыбыз аз тюйюлдюле. Ол бек игиди, нек дегенде культурагъа не къадар кёп адам табынса, жашау да ол къадар жарыкъ боллукъду. Аллах барыбызны да къууанчдан айырмасын!» - дегенди.

Андан сора уа къобузчула, дауурбасчыла, жырчыла, тепсеу коллективле бир бирлери ызларындан сахнагъа чыкъгъандыла.  Улбашланы Аминат, Башийланы Мурадин, Деунежева-Созайланы Мадина, Къаркъаланы Танзиля, Чеченланы Светлана, Озарукъланы Раузат, Атаккуланы Руслан, Атмырзаланы Лейля, Къабардокъланы Зарема бла Юсюпланы Земфира, Жанатайланы Махти, Башийланы Фатимат, Олег Ямгахов, Гергъокъланы Азнауур, Иттиланы Алий, Биджиланы Музафар, «Ийнар» ансамбль бир бирлерин алышындыра эдиле.
Энчи чертип Акъ-Суу элден Созайланы Камалны айтыргъа боллукъду. Ол къобуз да согъуп, Зумакъулланы Танзиляны «Айтма бир сёз» деген назмусуна жазылгъан жырны айтыу бла чекленип къалмай, сёзлерин, макъамын да къурашдыргъан чыгъармасы бла да шагъырей этгенди. Залда олтургъанла анга бютюн бек ыразы болгъанларын толкъун къарсла бла кёргюзтгендиле.
Къарачай-Черкес Республиканы Алийланы Умар атлы къырал университетини студентлери бла преподавательлери да келген эдиле байрамгъа. Аланы араларында педагогика илмуланы кандидаты, музыкалы билим бериу бёлюмню таматасы Хубийланы Лаура бла педагогика илмуланы кандидаты, музыкалы билим бериу кафедраны доценти Антонина Шевцова да болгъандыла. Ала, жыйылгъанланы алларында сёлеше, бу ишни къурагъанлагъа, аны бардыргъанлагъа да ыспас этгендиле. Фестиваль мындан ары кесини чеклерин бютюн кенгертирин сюйгенлерин билдиргендиле.

Ахшы башламчылыкъ жашаргъа, жашнаргъа, тамырланыргъа да керекди, дегендиле. Андан сора Ёзденланы Тамерлан, Биджиланы Мурат, Хубийланы Фатимат, Аджиланы Динислам, Туркменистандан Алтын Аширова, «Мукам» ансамбль, Хошгельди Пайдыев, Энегезел Атаева, Аджиланы Адам, Дагъыстандан ногъай халкъны акъыны Алибий Романов да фахмулары бла къараучуланы къууандыргъандыла.
Ахырында уа жыйылгъанланы аллында Тюменланы Айшат, Мызыланы Аубекир, Жуболаны Жамбулат жырлагъандыла, «Къууанч» ансамбль да тепсегенди. Мастер-классла да кёргюзтюлгендиле.Дагъыда чертип айтырча бир шарт: атлары айтылгъан артистлерибиз бла бирге уллу сахнагъа биринчи атламларын эте башлагъан, музыкалы школлада юйреннген къызчыкъла бла жашчыкъла тепсеуде, жырда, къобуз согъууда усталыкъларын кёргюзтгендиле.
Ахырында уа хунерли жашла, къызла, къонакъла да бирден сахнагъа чыкъгъандыла. Республиканы Журналистлерини союзуну управленини таматасы Шауаланы Разият, КъМР-ни культурасыны сыйлы къуллукъчусу, композитор Этчеланы Музафар, КъМР-ни искусстволарыны сыйлы къуллукъчусу, композитор Асанланы Кулина, Ёлмезланы Абдул-Халим, Тетууланы Хадис, къонакълагъа ыразылыкъларын билдирип, проектни магъаналылыгъыны юсюнден сёлешгендиле. Ызы бла уа фестивальгъа къатышханлагъа дипломла берилгендиле. «Жырла къобузум» дегенни Гран-при саугъасы Алибий Романовха жетгенди.
Музыка байрамны къурагъанла борчларын тынгылы толтургъандыла дерге боллукъду. Анга къараргъа келгенлени ыразы болгъанлары, кёллери кётюрюлгенлери туура  кёрюнюп тура эди.

Холаланы Марзият.

Свежие номера газет Заман


20.04.2018
18.04.2018
16.04.2018
13.04.2018